“İrandakı proseslər ötən il başa çatmalı idi. Lakin hansısa səbəbdən ABŞ və İsrail bu ölkə ilə bağlı planlarını təxirə saldılar. İndi isə müşahidə etdiyimiz odur ki, Pəhləvilərin davamçıları ortaya çıxır, onların bayrağı qaldırılır və bu proseslər sistemli şəkildə həyata keçirilir”.

Bunu “Reytinq” qəzetinə açıqlamasında professor Cümşüd Nuriyev İranda baş verən etiraz aksiyaları və ABŞ-nın İslam Respublikasına qarşı ata biləcəyi addımlardan danışarkən deyib.

C. Nuriyev bildirib ki, tarixən İranda ilk etiraz edənlər əsasən farslar olur, azərbaycan türkləri isə daha səbirli mövqe nümayiş etdirirlər:

“Bu, onu göstərir ki, farslar hakimiyyətə gəlməlidirlər və ABŞ da məhz bunu istəyir. Sözsüz ki, Amerikanın çoxşaxəli planları var idi, lakin onların bir hissəsi alınmadı. Məncə, bu kontekstdə Rza Pəhləvi də kənarda qaldı. Çünki ABŞ rəhbərliyi gördü ki, onun İranda ciddi təsir imkanları yoxdur. Ehtimal edirəm ki, Vaşinqton hazırda İranda yeni lider axtarışındadır”.

Professorun iddiasına görə, ABŞ sonda İranda istədiyini edəcək və planını reallaşdıracaq:

“ABŞ həm İran neftinə sahib olacaq, həm də İranın Rusiya və Çinlə münasibətlərini pozacaq. Paralel olaraq Yaxın Şərqdə İsrail dövləti güclənməli və onun təhlükəsizliyi təmin olunmalıdır. Məncə, hazırda bu məsələlər Trampın İran siyasətinin əsas prioritetləridir”.

C. Nuriyevin fikrincə, Venesuela siyasətindən sonra aydın oldu ki, Tramp üçün beynəlxalq münasibətlər, hüquq, eləcə də ölkələrin təhlükəsizliyi kimi faktorlar əsas rol oynamır. Onun sözlərinə görə, İranda zorakılıqlar bir qədər də davam edərsə, ABŞ bu ölkəyə müdaxilə edə bilər.

“İrandakı mollaların real nüfuzu yoxdur. ABŞ hərəkətə keçən kimi onlar rejimi tərk edəcəklər. Mollaların böyük hissəsi İranın şərq bölgələrinə çəkiləcək və son mərhələdə Əfqanıstan və Pakistana keçəcəklər. Bu, mümkün ssenarilərdən biridir”,- deyə professor bildirib.

C. Nuriyev hesab edir ki, İranda başlayan proseslər dayanmayacaq:

“Məncə, soydaşlarımız bu prosesə qoşulmasalar və prezident Pezeşkian rejimi müdafiə etsə belə, ABŞ İranla bağlı planını həyata keçirəcək. Bu baxımdan soydaşlarımız da daha fəal və ayıq-sayıq olmalıdırlar”.

Professor qeyd edib ki, hələ 1997-ci ildə Vaşinqtonun İranla bağlı xüsusi layihəsi olub. Həmin layihəyə əsasən, İranın beş yerə parçalanması, mərkəzdə əsasən farsların yaşadığı ərazidə isə kiçik İran dövlətinin yaradılması nəzərdə tutulurdu:

“İran öz taleyindən qaça bilməyəcək”.

C. Nuriyev əlavə edib ki, İranın ali liderinin on milyardlarla dollar dəyərində sərvətə malik olduğu bildirilir və onun yaxın qohumlarının digər ölkələrdə rahat həyat sürdüyü deyilir:

“Bu vəziyyət dəyişməyəcək. Mən daha çox soydaşlarımızın taleyindən narahatam. Bu baxımdan onlar maksimum dərəcədə ayıq-sayıq olmalıdırlar”.

Nemət ORUCOV

Reyting.az