Nəticəyönümlü strategiyanın Azərbaycan təcrübəsi - Elçin Mirzəbəyli yazır

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər və silahlı qarşıdurmalar qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının ciddi sınaq qarşısında olduğunu göstərir. Dünyanın müxtəlif regionlarında paralel şəkildə davam edən münaqişələr artıq lokal çərçivədən çıxaraq beynəlxalq sabitliyə sistemli təhdidlər yaradır. Bu proseslər yalnız hərbi və siyasi müstəvidə deyil, eyni zamanda enerji təhlükəsizliyi, ərzaq təminatı, logistika zəncirləri və maliyyə bazarları üzərində də ciddi təsirlər formalaşdırır. Mövcud reallıq onu göstərir ki, münaqişələrin uzanması və ya qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalması artıq qlobal nizamın əsas risk faktorlarından birinə çevrilib.

Dörd ilə yaxın müddətdir davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi bu baxımdan müasir dövrün ən ciddi geosiyasi böhranlarından biri hesab oluna bilər. Münaqişə minlərlə insanın həyatına son qoymaqla yanaşı, milyonlarla insanın məcburi köçkün vəziyyətinə düşməsinə səbəb olub. Eyni zamanda, Ukraynanın sənaye və enerji infrastrukturu ciddi dağıntılara məruz qalıb, Avropa isə enerji təhlükəsizliyi baxımından yeni çağırışlarla üzləşib. Müharibənin uzanması tərəflərin hərbi və iqtisadi resurslarını tükəndirməklə yanaşı, beynəlxalq hüquq normalarının effektivliyini də sual altına qoyur. Ən önəmlisi isə, bu qarşıdurmanın nə zaman və hansı şərtlərlə başa çatacağına dair konkret proqnozların olmaması qeyri-müəyyənliyi daha da dərinləşdirir.

Digər tərəfdən, İran-ABŞ-İsrail xəttində müşahidə olunan gərginliklərin qısa müddətdə həll olunacağına dair ilkin gözləntilər özünü doğrultmur. Artıq 40 gündür davam edən qarşıdurma göstərir ki, regionda toqquşan maraqlar yalnız ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, daha geniş geosiyasi kontekstdə formalaşır. Bu qarşıdurma Yaxın Şərqdə yeni eskalasiya dalğasının başlanğıcı kimi də qiymətləndirilə bilər. Xüsusilə enerji bazarlarında baş verən dalğalanmalar, neft qiymətlərində qeyri-sabitlik və beynəlxalq ticarət marşrutlarına potensial təhdidlər qlobal iqtisadiyyat üçün əlavə risklər yaradır.

Belə mürəkkəb və qeyri-sabit beynəlxalq mühit fonunda Azərbaycanın əldə etdiyi hərbi-siyasi nəticələr xüsusi diqqət çəkir. 44 günlük Vətən müharibəsi müasir dövrdə nadir hallarda rast gəlinən, qısa müddət ərzində aydın və tam nəticə ilə yekunlaşan hərbi əməliyyat nümunəsi kimi tarixə düşüb. Bu qələbə yalnız hərbi üstünlük deyil, həm də strateji planlaşdırma, siyasi iradə və milli həmrəyliyin sintezinin nəticəsi sayıla bilər. Müasir münaqişələrdə tez-tez müşahidə olunan “dondurulmuş vəziyyət” və ya uzunmüddətli qarşıdurma modelindən fərqli olaraq, Azərbaycan artıq uzun illərdir ki, konkret hədəflərə yönəlmiş, zaman baxımından optimallaşdırılmış və beynəlxalq hüquqa əsaslanan bir strategiya ilə çıxış etməkdədir.

2020-ci ildə əldə olunan hərbi uğurun davamı olaraq 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri ölkənin suverenliyinin tam bərpasını təmin etməklə yanaşı regionda yeni reallıqlar formalaşdırıb. Bu proseslərin təhlili göstərir ki, qələbənin əsasını yalnız döyüş meydanındakı üstünlük deyil, həm də uzunmüddətli dövlət siyasətinin ardıcıllığı təşkil edir. Ordunun peşəkarlığı, müasir texnologiyalardan effektiv istifadə, operativ qərarvermə mexanizmləri və ən əsası, ali siyasi rəhbərliyin qətiyyətli və prinsipial mövqeyi bu uğurun əsas komponentləridir.

Ümumilikdə isə, qlobal miqyasda davam edən münaqişələrin uzanması və qeyri-müəyyənliyi fonunda Azərbaycanın təcrübəsi effektiv böhran idarəetməsi və nəticəyönümlü strategiyanın nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu model göstərir ki, düzgün qurulmuş siyasi kurs, güclü institusional baza və milli maraqlara əsaslanan ardıcıl fəaliyyət xətti qısa müddətdə həlledici nəticələr əldə etməyə imkan verir. Bu baxımdan Azərbaycan nümunəsi yalnız regional deyil, həm də beynəlxalq səviyyədə öyrənilməli və təhlil olunmalı praktik model hesab oluna bilər.
 

• Teqlər
• #Azərbaycan
• #strategiya