Rusiya və Çin Hörmüz boğazı ilə bağlı BMT qətnaməsini bloklayıblar

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri ABŞ-ın Nyu-York şəhərində yerləşən BMT qərargahında İran və Yaxın Şərq mövzusunda keçirilən iclasda Hörmüz boğazının açılmasına çağıran qətnaməni səsverməyə çıxarıblar. Lakin Rusiya və Çin ticarət gəmiçiliyinin qorunmasını hədəfləyən bu qətnaməyə veto qoyublar.

Reyting.az xəbər verir ki, çərşənbə axşamı səsverməyə çıxarılan layihə mətni Bəhreyn tərəfindən təklif edilib. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvündən 11-i sənədin lehinə səs versə də, 2 üzv bitərəf qalıb. Bununla belə, Rusiya və Çin sənədin İrana qarşı qərəzli olduğunu bildiriblər.

Qətnaməyə əsasən, təsirlənən dövlətlərdən “Hörmüz boğazında naviqasiyanın təhlükəsizliyini və mühafizəsini təmin etmək üçün şəraitə uyğun müdafiə xarakterli səyləri əlaqələndirmələri” xahiş olunacaqdı.

Əvvəllər qlobal neft və qaz daşınmalarının beşdə birinin həyata keçirildiyi bu dar su yolu ilə gəmiçilik, Tehranın 28 fevralda ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı başlatdığı müharibəyə cavab olaraq gəmilərə hücum edəcəyi ilə hədələməsindən sonra faktiki olaraq dayanıb.

Yaranmış blokada dünyanın əksər hissəsində yanacaq qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olub və bəzi ölkələri, xüsusilə Asiyada, istehlak və ərzaq təchizatına məhdudiyyətlər qoymağa vadar edib.

ABŞ-ın BMT-dəki səfiri Mayk Uolts Rusiya və Çinin vetosunu qınayaraq bildirib ki, İranın boğazı bağlaması Konqo, Sudan və Qəzzaya tibbi yardım və ləvazimatların çatdırılmasına mane olur və bu, “yeni bir minimum”dur:

“Heç kim buna dözməməlidir. Onlar qlobal iqtisadiyyatı silah gücü ilə girov saxlayırlar. Amma bu gün Rusiya və Çin buna dözdülər”.

Fransa da vetonu pisləyib. Fransanın BMT-dəki səfiri Jerom Bonnafont qeyd edib: “Məqsəd eskalasiyaya getmədən boğazın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün ciddi, sırf müdafiə xarakterli tədbirləri təşviq etmək idi”.

Rusiya və Çin isə qətnamənin İrana qarşı qərəzli olduğunu vurğulayıblar.

Çinin BMT-dəki nümayəndəsi Fu Konq bildirib ki, ABŞ-ın addımları beynəlxalq sabitliyi təhdid etdiyi bir vaxtda belə bir sənədin qəbul edilməsi yanlışdır.

Rusiyanın BMT-dəki səfiri Vasili Nebenzya isə qeyd edib ki, Rusiya və Çin Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə, o cümlədən dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı alternativ qətnamə təklif edirlər.

İranın BMT-dəki səfiri Əmir Səid İrəvani Çin və Rusiyanın mövqeyini dəstəkləyərək deyib: “Onların bugünkü addımı Təhlükəsizlik Şurasından təcavüzü qanuniləşdirmək üçün istifadə olunmasının qarşısını aldı”.

Qeyd edək ki, qətnamə layihəsinin mətni günlərlə pərdəarxası danışıqların mövzusu olub.

Sənədin əvvəlki versiyasında BMT Nizamnaməsinin VII fəslinə açıq istinad yer alırdı ki, bu da Təhlükəsizlik Şurasına sanksiyalardan tutmuş hərbi güc tətbiqinədək müxtəlif tədbirlər görmək səlahiyyəti verir.

Onu da əlavə edək ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana boğazı yenidən açması ilə bağlı verdiyi son müddət çərşənbə axşamı başa çatırdı. Tramp bundan əvvəl də oxşar təhdidlər səsləndirmiş və bu müddətləri dəfələrlə uzatmışdı.

Y. Qacar
 

• Teqlər
• #Rusiya
• #Çin