21:04 / 02-02-2026
"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçi saxlanlıb
20:02 / 02-02-2026
İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni səndlər imzalanıb - Fotolar (Yenilənib)
19:41 / 02-02-2026
Xalq artistinin oğlu döyülüb
19:23 / 02-02-2026
Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”
18:52 / 02-02-2026
Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar
18:00 / 02-02-2026
Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib
17:55 / 02-02-2026
Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək
17:16 / 02-02-2026
Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur
15:47 / 02-02-2026
Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır
15:17 / 02-02-2026
Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
14:20 / 02-02-2026
Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib
14:13 / 02-02-2026
Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır
13:35 / 02-02-2026
Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək
13:12 / 02-02-2026
Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz
13:06 / 02-02-2026
İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib
12:39 / 02-02-2026
Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı
12:31 / 02-02-2026
Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər
12:04 / 02-02-2026
Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib
11:57 / 02-02-2026
İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər
11:38 / 02-02-2026
Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto
11:26 / 02-02-2026
Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb
11:04 / 02-02-2026
Milli Məclisin iclası başlayıb
10:59 / 02-02-2026
ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir
10:58 / 02-02-2026
“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır
10:34 / 02-02-2026
Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət
10:27 / 02-02-2026
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq
10:21 / 02-02-2026
Vergi və gömrük sahəsində yeni güzəştlə bağlı qərar imzalanıb
10:16 / 02-02-2026
Əli Əsədov qərar imzalayıb
10:12 / 02-02-2026
Bataqlıqların itirilməsi qlobal iqtisadiyyatı təhdid edir
20:01 / 30-01-2026
Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto
17:31 / 29-01-2026
Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?
17:48 / 30-01-2026
Yerə bənzəyən planet kəşf olunub
18:15 / 30-01-2026
Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto
11:42 / 30-01-2026
Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
23:45 / 29-01-2026
Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək
14:05 / 29-01-2026
Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir
13:48 / 29-01-2026
Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)
15:01 / 29-01-2026
Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir
11:03 / 29-01-2026
Şaraa Əsədi geri almaq istəyir
Berdıməhəmmədovun ölüm-dirim məsələsi: Türkmənistan prezidenti Əzrayılla görüşübmü?
Tarix: 22-07-2019 11:27 | Bölmə: Siyasət
Şrödingerin pişiyi kimi, Türkmənistan prezidenti də həftəsonunu həyat və ölüm arasında keçirib və nəticələrin heç biri qəti deyil.
Xəzər dənizi boyunca uzanan dünyanın dördüncü ən böyük təbii qaz ehtiyatlarına malik, Mərkəzi Asiyanın təcrid olunmuş və qapalı bir ölkəsi olan Türkmənistandan məlumat almaq çətindir. İnternetə giriş sıx nəzarətdədir və senzuraya məruz qalır, müstəqil media yoxdur. Türkmənistanda yaşayan sakinlər və xarici müşahidəçilər rəsmi təbliğat xəbərləri oxuyur, məlumat aclığını dedi-qodularla aradan qaldırırlar.
Bazar günü şayiələr Türkmənistanın 62 yaşlı avtokrat prezidenti Qurbanqulu Berdıməhəmmədovu sarıyıb, sosial media, saytlar və onlayn kahinlər onun ölüm xəbərləri ilə qaynayıb. Moskvadakı Türkmənistan səfirliyi, nəhayət, Bazar günü gecə dedi-qoduları “yalan” adlandırıb. Ancaq söz-söhbət evdən çölə çıxıb və səfirliyin cavabı Rusiyada türkmən liderinin ölümüylə əlaqədar məlumat şişərək partladıqdan sonra verilib.
Berdıməhəmmədov indiyə qədər üzə çıxmayıb və səfirlik onun anasının xəstəliyi ilə qayğılandığını bildirib.
Bu epizod əksər analitiklərin Şimali Koreya ilə eyniləşdirdiyi 5.7 milyon insanın ölkəsindən dəqiq məlumat əldə etmənin nə qədər çətin olduğunu göstərir.
Qlazqo Universitetində Türkmənistan üzrə mütəxəssis olan Luca Anceşi deyib: “Bu, məlumat inhisarı olan dövlətdə meydana gələn problemdir. Hökumətə güvənmək istəyirsinizsə, heç kimə güvənməməlisiniz”.
Qəsdli qeyri-şəffaflıq Türkmənistanda rejimin ekssentrik və qapalı xarakteri ilə güclənir. O, onlayn informasiyanın yayılmasına mane olur və bu, müxtəlif söz-söhbətlərə şərait və onlara inam yaradır.
“Sərhədsiz reportyorlar”ın Şərq Avropa və Mərkəzi Asiya bölməsinin rəhbəri Yohann Bir deyir ki, “ölkə prezidentinin demək olar ki, heç bir bəyanat olmadan ölümü xəbəri belə yetərincə nümunəvidir”.
Berdıməhəmmədovun sağlamlığının pisləşməsinə dair söz-söhbətlərin müəyyən əsası var. Buna qədər bir sıra qeyri-adi hadisə baş verib. Prezidentin ölümü haqqında ilk məlumatlar Şənbə günü Avropada sürgün həyatı yaşayan türkmən müxalifət qrupu ilə əlaqəli bir “YouTube” kanalıyla ortaya çıxıb.
Bu iddia daha böyük Rusiya KİV-ləri vasitəsilə geniş yayılıb. Şayiələr Berdıməhəmmədovun rəsmən tətilə çıxması və 10 gün ictimaiyyətin qarşısına çıxmaması ilə üst-üstə düşüb. Bundan əvvəl, may ayının əvvəlində Aşqabadda türk həkimlər qrupunun gəlişi, habelə Türkmənistandan Almaniyaya bir neçə reys haqqında onlayn şayiələr də peyda olmuşdu.
Ölkə xaricində yerləşən “Türkmənistan Salnamələri” müxalif internet saytı Berdıməhəmmədovun anasının ağır vəziyyətdə olduğunu, müalicə üçün Almaniyaya aparıldığını və bunun prezidentin tətili və uçuşlara izah ola biləcəyini bildirib.
“Söz-söhbət xaricdə ortaya çıxıb, amma ölkənin özü qiymət artımı, neft və qazın qiymətləri ilə bağlı şayiələr və dezinformasiyalarla doludur, – Yohann Bir deyib. – Bu, etibarlı məlumatlar çatışmazlığı olan bir ölkənin təbii inkişafıdır”.
Prezidentin sağlamlığına dair xəbərlərdən başqa, Türkmənistanın artan iqtisadi böhranın ortasında olduğu düşünülür. 2019-cu ilin əvvəlində rejim tərəfindən kəmərsıxma əlaməti olaraq, hökumət, su, qaz və elektrik daxil olmaqla, kommunal xidmətləri artırıb – bunların hamısı bir zamanlar pulsuz idi.
“Foreign Policy Centre“-nin (“Xarici Siyasət Mərkəzi” – London) iyul araşdırmasında deyilir ki, “ölkə uçurumun kənarındadır, hiperinflyasiya və ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşən rejim təzyiqləri daha da gücləndirir”.
Ölkənin valyuta ehtiyatlarının azalmasının qarşısını almaq üçün hökumət 2018-ci ildə yerli “Visa” kartlarının istismarını dayandırıb və pul köçürməyə yeni məhdudiyyətlər qoyub. Nəticədə, yalnız ən imtiyazlı və ən yaxşı dolanan vətəndaşlar xaricə gedə biləcək və ya artan iqtisadi təzyiqləri azaltmaq yollarını tapacaqlar.
İqtisadi vəziyyət pisləşsə də, Türkmənistanın dövlət mediası tez-tez Orta Asiya xalqını, maoçu və ya Şimali Koreya təbliğatına oxşar şəkildə, rifahlı və çiçəklənən kimi təsvir edir. Teleproqramlarda Berdıməhəmmədovun fabrikləri və məktəbləri ziyarət etməsi, prezidentin nəvəsi ilə mahnı oxuması, rəsmilərin coşğulu alqışları altında hədəfləri dəqiq nişan almasına dair qəribə videolar göstərilir.
İyun ayında Türkmənistana səfər edən “Chatham House”-un analitiki Keyt Mallinson bildirib ki, ölkə əhalisi iqtisadi məhbuslardır. “İnsanların necə yaşaması və TV ekranında gördükləri arasında boşluq böyüyür və o, ümidsizlik hissini qidalandırır”.
Berdıməhəmmədov 2006-cı ildən etibarən, şəxsiyyətinə pərəstiş yaratmış Saparmurat Niyazovun ölümündən sonra Türkmənistana rəhbərlik edir. Niyazov özü və anasının adını ilin aylarına vermiş, qızıl heykəlini ucaltmışdı. Diş həkimdən səhiyyə nazirinə çevrilmiş Berdıməhəmmədov da prezident olandan sonra özünə pərəstiş yaradıb. 2015-ci ildə at belində qızıl heykəlini yüksəldib.
Mallinsonun sözlərinə görə, Türkmənistan prezidenti enerji daşıyıcılarına yüksək qiymətlər hesabına iqtidarını gücləndirib, amma dərinləşən iqtisadi böhran rejimin ayaqlarını titrədib.
Analitik deyib: “Bu epizod Türkmənistanın gələcək problemlərinə pis hazırlaşdığını göstərir”.
Reid Standiş
“Foreign Policy”, 22.07.2019
Tərcümə:Strateq.az
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 22-07-2019 11:27 | Bölmə: Siyasət
Şrödingerin pişiyi kimi, Türkmənistan prezidenti də həftəsonunu həyat və ölüm arasında keçirib və nəticələrin heç biri qəti deyil.
Xəzər dənizi boyunca uzanan dünyanın dördüncü ən böyük təbii qaz ehtiyatlarına malik, Mərkəzi Asiyanın təcrid olunmuş və qapalı bir ölkəsi olan Türkmənistandan məlumat almaq çətindir. İnternetə giriş sıx nəzarətdədir və senzuraya məruz qalır, müstəqil media yoxdur. Türkmənistanda yaşayan sakinlər və xarici müşahidəçilər rəsmi təbliğat xəbərləri oxuyur, məlumat aclığını dedi-qodularla aradan qaldırırlar.
Bazar günü şayiələr Türkmənistanın 62 yaşlı avtokrat prezidenti Qurbanqulu Berdıməhəmmədovu sarıyıb, sosial media, saytlar və onlayn kahinlər onun ölüm xəbərləri ilə qaynayıb. Moskvadakı Türkmənistan səfirliyi, nəhayət, Bazar günü gecə dedi-qoduları “yalan” adlandırıb. Ancaq söz-söhbət evdən çölə çıxıb və səfirliyin cavabı Rusiyada türkmən liderinin ölümüylə əlaqədar məlumat şişərək partladıqdan sonra verilib.
Berdıməhəmmədov indiyə qədər üzə çıxmayıb və səfirlik onun anasının xəstəliyi ilə qayğılandığını bildirib.
Bu epizod əksər analitiklərin Şimali Koreya ilə eyniləşdirdiyi 5.7 milyon insanın ölkəsindən dəqiq məlumat əldə etmənin nə qədər çətin olduğunu göstərir.
Qlazqo Universitetində Türkmənistan üzrə mütəxəssis olan Luca Anceşi deyib: “Bu, məlumat inhisarı olan dövlətdə meydana gələn problemdir. Hökumətə güvənmək istəyirsinizsə, heç kimə güvənməməlisiniz”.
Qəsdli qeyri-şəffaflıq Türkmənistanda rejimin ekssentrik və qapalı xarakteri ilə güclənir. O, onlayn informasiyanın yayılmasına mane olur və bu, müxtəlif söz-söhbətlərə şərait və onlara inam yaradır.
“Sərhədsiz reportyorlar”ın Şərq Avropa və Mərkəzi Asiya bölməsinin rəhbəri Yohann Bir deyir ki, “ölkə prezidentinin demək olar ki, heç bir bəyanat olmadan ölümü xəbəri belə yetərincə nümunəvidir”.
Berdıməhəmmədovun sağlamlığının pisləşməsinə dair söz-söhbətlərin müəyyən əsası var. Buna qədər bir sıra qeyri-adi hadisə baş verib. Prezidentin ölümü haqqında ilk məlumatlar Şənbə günü Avropada sürgün həyatı yaşayan türkmən müxalifət qrupu ilə əlaqəli bir “YouTube” kanalıyla ortaya çıxıb.
Bu iddia daha böyük Rusiya KİV-ləri vasitəsilə geniş yayılıb. Şayiələr Berdıməhəmmədovun rəsmən tətilə çıxması və 10 gün ictimaiyyətin qarşısına çıxmaması ilə üst-üstə düşüb. Bundan əvvəl, may ayının əvvəlində Aşqabadda türk həkimlər qrupunun gəlişi, habelə Türkmənistandan Almaniyaya bir neçə reys haqqında onlayn şayiələr də peyda olmuşdu.
Ölkə xaricində yerləşən “Türkmənistan Salnamələri” müxalif internet saytı Berdıməhəmmədovun anasının ağır vəziyyətdə olduğunu, müalicə üçün Almaniyaya aparıldığını və bunun prezidentin tətili və uçuşlara izah ola biləcəyini bildirib.
“Söz-söhbət xaricdə ortaya çıxıb, amma ölkənin özü qiymət artımı, neft və qazın qiymətləri ilə bağlı şayiələr və dezinformasiyalarla doludur, – Yohann Bir deyib. – Bu, etibarlı məlumatlar çatışmazlığı olan bir ölkənin təbii inkişafıdır”.
Prezidentin sağlamlığına dair xəbərlərdən başqa, Türkmənistanın artan iqtisadi böhranın ortasında olduğu düşünülür. 2019-cu ilin əvvəlində rejim tərəfindən kəmərsıxma əlaməti olaraq, hökumət, su, qaz və elektrik daxil olmaqla, kommunal xidmətləri artırıb – bunların hamısı bir zamanlar pulsuz idi.
“Foreign Policy Centre“-nin (“Xarici Siyasət Mərkəzi” – London) iyul araşdırmasında deyilir ki, “ölkə uçurumun kənarındadır, hiperinflyasiya və ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşən rejim təzyiqləri daha da gücləndirir”.
Ölkənin valyuta ehtiyatlarının azalmasının qarşısını almaq üçün hökumət 2018-ci ildə yerli “Visa” kartlarının istismarını dayandırıb və pul köçürməyə yeni məhdudiyyətlər qoyub. Nəticədə, yalnız ən imtiyazlı və ən yaxşı dolanan vətəndaşlar xaricə gedə biləcək və ya artan iqtisadi təzyiqləri azaltmaq yollarını tapacaqlar.
İqtisadi vəziyyət pisləşsə də, Türkmənistanın dövlət mediası tez-tez Orta Asiya xalqını, maoçu və ya Şimali Koreya təbliğatına oxşar şəkildə, rifahlı və çiçəklənən kimi təsvir edir. Teleproqramlarda Berdıməhəmmədovun fabrikləri və məktəbləri ziyarət etməsi, prezidentin nəvəsi ilə mahnı oxuması, rəsmilərin coşğulu alqışları altında hədəfləri dəqiq nişan almasına dair qəribə videolar göstərilir.
İyun ayında Türkmənistana səfər edən “Chatham House”-un analitiki Keyt Mallinson bildirib ki, ölkə əhalisi iqtisadi məhbuslardır. “İnsanların necə yaşaması və TV ekranında gördükləri arasında boşluq böyüyür və o, ümidsizlik hissini qidalandırır”.
Berdıməhəmmədov 2006-cı ildən etibarən, şəxsiyyətinə pərəstiş yaratmış Saparmurat Niyazovun ölümündən sonra Türkmənistana rəhbərlik edir. Niyazov özü və anasının adını ilin aylarına vermiş, qızıl heykəlini ucaltmışdı. Diş həkimdən səhiyyə nazirinə çevrilmiş Berdıməhəmmədov da prezident olandan sonra özünə pərəstiş yaradıb. 2015-ci ildə at belində qızıl heykəlini yüksəldib.
Mallinsonun sözlərinə görə, Türkmənistan prezidenti enerji daşıyıcılarına yüksək qiymətlər hesabına iqtidarını gücləndirib, amma dərinləşən iqtisadi böhran rejimin ayaqlarını titrədib.
Analitik deyib: “Bu epizod Türkmənistanın gələcək problemlərinə pis hazırlaşdığını göstərir”.
Reid Standiş
“Foreign Policy”, 22.07.2019
Tərcümə:Strateq.az
Bölməyə aid digər xəbərlər
Bu gün, 10:58
“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır
Bu gün, 09:09
Tehran Vaşinqtonla razılığa gəlməyə hazırdır, amma...
30-01-2026, 18:07
ABŞ Nümayəndələr Palatasının üzvləri Azərbaycana gəlib
30-01-2026, 15:21
Hikmət Hacıyev BMT rəsmisi ilə müzakirə aparıb
30-01-2026, 13:20
Zelenski Moskvada Putinlə görüşü istisna edib
30-01-2026, 12:42
Ceyhun Bayramov BƏƏ-nin XİN başçısı ilə telefonda danışıb
30-01-2026, 12:09
ABŞ müdafiə naziri NATO-nun əsas görüşündə iştirakdan imtina edib
30-01-2026, 09:55
Rusiya BMT-dən nəyi xahiş edir?
30-01-2026, 06:36
Amerikalılar Trampı klassik faşistə bənzədir
29-01-2026, 15:27
Bəylər Eyyubovun qardaşı oğlu həbsdən buraxılmayıb
29-01-2026, 08:18
Ankara İranda sabitliyin tərəfdarıdır
28-01-2026, 23:53
Aİ ilə Azərbaycan arasında mühim məsələlər müzakirə olunub
28-01-2026, 17:10
Ceyhun Bayramov Çin xarici işlər naziri ilə görüşüb - Yenilənib
28-01-2026, 15:18
Deputatlar daha 16 qanuna dəyişiklik edəcək - Siyahı
28-01-2026, 13:45
Türkiyəyə qarşı plan: ABŞ geri çəkilir, Fransa terror təşkilatına köməyini artırır
28-01-2026, 11:04
Abbas Abbasovun Bakıdakı mənzillərində axtarış aparılıb
28-01-2026, 10:08
Sülh Şurası Azərbaycanı təsisçi üzv kimi salamlayıb
27-01-2026, 21:17
Ukrayna ABŞ ilə 20 bəndlik sülh sənədi imzalayacaq
27-01-2026, 17:08
Milli Məclisə bu təşkilatda müşahidəçi statusu verilib
27-01-2026, 13:29
Apellyasiya Məhkəməsi Əli Kərimli barəsində qərar verib
27-01-2026, 13:16
Hikmət Hacıyevin adından saxta məzmunlu video yayılıb
27-01-2026, 12:47
Ceyhun Bayramov Çinə gedib
27-01-2026, 12:26
Türkiyənin Ermənistana yardım edəcəyi ilə bağlı iddialar əsassızdır
27-01-2026, 10:40
XİN Holokost qurbanlarını anıb
27-01-2026, 08:34
HƏMAS rəsmiləri Ankarada səfərdədir
26-01-2026, 19:33
İsrailin xarici işlər naziri Bakıda deputatlarla görüşüb
26-01-2026, 12:47
Azərbaycan və İsrail XİN başçıları görüşüb - (Yenilənib) - Foto
26-01-2026, 10:22
Sahibə Qafarova Bəhreyn kralı ilə müzakirə aparıb
26-01-2026, 08:05
ABŞ-nın Qrenlandiya ilə bağlı planı üzə çıxıb
24-01-2026, 23:50
Hikmət Hacıyev İran XİN başçısının müavini ilə görüşüb
24-01-2026, 16:28
Fəzail Ağamalı: "Qızım yeni sədrdir, oğlum isə partiyadan çıxarılıb"
24-01-2026, 15:22
Ana Vətən Partiyasına sədr seçiblər - Qurultay
23-01-2026, 17:05
Apellyasiya Məhkəməsi Zabil Qəhrəmanovu həbsdə saxlayıb
23-01-2026, 16:44
Bakı Vaşinqtonun etibarlı tərəfdaşına çevrilib - Politoloq
23-01-2026, 14:42
ABŞ Səfirliyi Tramp-Əliyev görüşü haqqında məlumat yayıb
23-01-2026, 14:22
Ceyhun Bayramov İran XİN başçısının müavini ilə görüşüb
23-01-2026, 12:17
Zaur Əkbər Avropaya mühacirətə yollanıb
23-01-2026, 11:22
Zahid Oruc: Sərhəd kəndlərin inkişafı ilə bağlı ayrıca dövlət proqramına ehtiyac var
23-01-2026, 08:59
Putin Trampın elçiləri ilə nəyi müzakirə edib?
23-01-2026, 00:06
Ərdoğan: Türkiyə İranda sabitliyə böyük əhəmiyyət verir
22-01-2026, 22:20
Deputatlar Konqresinin sədri Azərbaycana gəlib - Foto
22-01-2026, 14:35
Tramp: "Azərbaycan və Ermənistan liderləri mənim dostlarımdır"
Əfşar Süleymani: Trampın siyasəti İranın təklənməsinə gətirib çıxarıb. Bu günədək Rusiya və Çin də hərbi imkanlarının hamısını İrana verməyiblər
“Qarabağ”ın baş məşqçisi deyir ki, "Ayntraxt"la qarşılaşmada baxımlı oyun nümayiş etdirməyə çalışacaqlar
ADP sədri deyir ki, hələlik İranda baş verən proseslərin inkişafı xarici güclərin, xüsusilə ABŞ-ın mövqeyindən, həmçinin Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə milli maraqlarını nə dərəcədə ön plana çəkməsindən asılı olacaq
Rejissor və aktyor deyir ki, yeni fəaliyyətə başlayan teatrda tamaşaçını pasiyent əvəz edəcək
Mikayıl Mikayılov deyir ki, festivalda nümayiş olunan tamaşa Azərbaycanla Meksika arasında teatr əlaqələrinin başlanğıcı sayıla bilər
