18:20 / 31-08-2025
Putin Çində Paşinyanla görüşüb
15:02 / 31-08-2025
İlham Əliyev Çində görüşlər keçirib - (Yenilənib) - Fotolar
14:51 / 31-08-2025
İlham Əliyev kralı təbrik edib
12:15 / 31-08-2025
Salyanda avtomobil kanala aşıb - Bir nəfər ölüb, beş nəfər xəsarət alıb
11:37 / 31-08-2025
İlham Əliyev Sadır Japarova məktub göndərib
10:15 / 31-08-2025
Çin Azərbaycanın suveren inkişaf modelini dəstəkləyir
09:50 / 31-08-2025
Si Cinpin: Azərbaycan-Çin əlaqələri inkişaf edir
09:16 / 31-08-2025
Hikmət Hacıyev: Zəngəzur dəhlizi Orta dəhlizin imkanlarını genişləndirəcək
09:10 / 31-08-2025
"Qarabağ" bu gün daha bir komanda ilə qarşılaşacaq
08:49 / 31-08-2025
Prezident İlham Əliyevin Çin lideri Si Cinpin ilə görüşü keçirilib - (Yenilənib) - Fotolar
19:36 / 30-08-2025
Bu gündən Bakının bəzi yollarında hərəkət məhdudlaşdırılacaq
19:30 / 30-08-2025
Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi Naxçıvana gəlib
18:08 / 30-08-2025
Prezident İlham Əliyev Çinə səfər edib - Fotolar
15:49 / 30-08-2025
Ukrayna Ali Radasının deputatı qətlə yetirilib
12:09 / 30-08-2025
Şüvəlanda yeni ictimai çimərliklər yaradılıb
09:27 / 30-08-2025
Premyer Liqa: bu gün daha iki qarşılaşma olacaq
08:23 / 30-08-2025
Gədəbəydəki qəzada ölənlər var
08:13 / 30-08-2025
Bakı-Ağdam sərnişin qatarı istifadəyə verilib
07:08 / 30-08-2025
Ukrayna yenidən kütləvi hücuma məruz qalıb
00:24 / 30-08-2025
Töhmət alan icra başçısı: “İş olan yerdə nöqsan da olur"
00:10 / 30-08-2025
Azərbaycanla ABŞ arasında Anlaşma Memorandumu imzalanlb
19:01 / 29-08-2025
Bako Sahakyanın ibtidai istintaqa ifadəsi yayılıb
18:25 / 29-08-2025
MİQ üzrə müsahibə mərhələsinin nəticələri elan olunub
18:01 / 29-08-2025
Məhkəmə tiktoker Aysel Mustafayeva haqqında həbs qərarı verib
17:53 / 29-08-2025
Gənclər Liqası və U-17 Liqada 2025/2026 mövsümünün püşkü atılıb
17:43 / 29-08-2025
DÇ-2026: Türkiyə yığmasının heyəti açıqlanıb
17:38 / 29-08-2025
Azərbaycanda saxlanılan Özbəkistan vətəndaşı ölkəsinə təhvil verilib
17:32 / 29-08-2025
Rusiya ABŞ və NATO-nun silah marşrutlarını izləyir
17:15 / 29-08-2025
İtaliyada 60-dan çox turist qidadan zəhərlənib
18:09 / 27-08-2025

13:31 / 28-08-2025

12:50 / 27-08-2025

13:54 / 27-08-2025

22:01 / 26-08-2025

19:36 / 30-08-2025

10:16 / 27-08-2025

16:24 / 27-08-2025

21:29 / 28-08-2025

00:02 / 27-08-2025

23:00 / 28-08-2025

ƏƏSMN-dən pensiyalarla bağlı... - Açıqlama
Tarix: 27-11-2019 15:00 | Bölmə: İqtisadiyyat

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi pensiya məsələləri ilə bağlı son günlər sosial şəbəkələrdə səslənən ittihamlara cavab verib.
Nazirlikdən Reyting.az-a daxil olan açıqlamada bildirilib ki, cəmiyyətdə hər hansı nüfuza malik olmayan bəzi qaraguruh qüvvələr və pensiya sistemindən anlayışı olmayan bir sıra şəxslər əlləri hər şeydən üzüləndən sonra bu dəfə bəzi sosial şəbəkə səhifələrində guya pensiyaçılara "canıyananlıq” nümayiş etdirirlər".
"Sosial ödənişlərin, o cümlədən pensiyaların ciddi şəkildə artımı və vətəndaşların pensiya sisteminə əlçatanlığının artırılması ilə nəticələnən köklü islahatlara kölgə salmaq məqsədilə ölkədə pensiya sistemi barədə əsassız ittihamlarla şantaj yolunu tutublar.
Bu şəxslər qanunvericiliyi və bu sahənin xüsusiyyətlərini öyrənmədən və ya oxuduqlarını başa düşmədən qəsdən yalan məlumat yayaraq insanları çaşdırmağa çalışırlar.
Həmin şəxslərin nəzərinə çatdırırıq ki:
Pensiya hüququnun əldə edilməsi
Azərbaycan dövlətinin pensiya sistemində tətbiq etdiyi və pensiya təminatı proqramının daha da genişləndirilməsinə, vətəndaşların bu proqrama daha asan çıxışına imkan verən humanist yanaşma bu gün heç bir ölkədə mövcud deyil.
Belə ki, 1 yanvar 2019-cu il tarixindən reallaşan islahat vətəndaşların 01.01.2006-01.07.2018-ci il tarixlərində fərdi hesablarında 1 qəpik belə pensiya kapitalı olduqda onlara dövlət tərəfindən 2006-cı il 1 yanvar tarixinədək 25 il sosial sığorta stajı hədiyyə edilir və onlara elektron qaydada pensiya təyin edilir.
Nəticədə, cari ilin ilk 9 ayında əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə yaşa görə əmək pensiyası təyin olunanların sayı 54% artıb.
Həmçinin qanunvericilikdə güzətli şərtlərlə pensiyaya çıxmaq üçün geniş kateqoriya nəzərdə tutulub. Məsələn, 1-ci qrup əlilliyi olan şəxslər üzrə pensiya kapitalı ümumiyyətlə tələb olunmur. Staj olaraq isə cəmi 5 il olmaqla əmək qabiliyyətli yaş dövrünün hər ili üçün 4 ay tələb olunur; 2-ci və 3-cü qrup əlilliyə və ailə başçısını itirmə növü üzrə staj tələbi də qat-qat azdır. Məhz bu əsasda, eləcə də qanunvericlikdə nəzərdə tutulmuş çoxsaylı digər bu kimi güzəştli şərtlərlə, həmçinin qat-qat daha yüngül pensiya kapitalı tələbi ilə hər il minlərlə vətəndaşımız vaxtından əvvəl pensiyaya çıxırlar.
Belə olan halda "yüz minlərlə insanın pensiyadan kənarda qalması” fikri hər hansı məntiqə və əsasa söykənməyən açıq yalandır!
Pensiya məbləği
Bu gün Azərbaycan pensiya təminatı sahəsində mühüm addımlar atan bir ölkədir və təkcə bu il dövlət başçısının sosial islahatlar paketlər çərçivəsində minimum pensiya məbləğinin 72 faizlik artımına nail olunub ki, belə bir artım dinamikası heç bir ölkədə müşahidə olunmayıb. Eyni zamanda, minimum əmək haqları iki dəfəyə yaxın, sosial müavinət və təqaüdlər orta hesabla 100 faiz artırılıb. Yaşa görə müavinətin məbləği də təkcə bu il 78 faiz artırılıb.
Pensiya yaşı
İşçilərin əmək bazarında qalmasının stimullaşdırılması məqsədilə beynəlxalq təcrübədə istifadə edilən mexanizmlərdən biri də əmək qabiliyyətli yaş həddinin artırılmasıdır. Hazırda inkişaf etmiş ölkələrdə pensiya yaş həddi 65 və daha yüksəkdir. Pensiya yaş həddi 65 dən az olan bir çox ölkələrdə də pensiya yaşı mərhələli şəkildə artırılır.
Azərbaycanda yaşa görə əmək pensiyası üçün yaş həddi kişilər üzrə 64,5 il, qadınlar üzrə isə 61,5 il təşkil edir və hər il 6 ay artırılmaqla həm kişilərdə, həm də qadınlarda 65 yaşa yüksəldilməsi nəzərdə tutulub.
Bununla yanaşı bir çox kateqoriyalar üzrə kifayət qədər erkən pensiya hüququ mövcuddur. Məsələn, zərərli işlərdə işləyənlər, əlilliyi olan şəxslər, çoxuşaşaqlı və ya sağlamlıq imkanları məhdud uşağı olan analar pensiya hüququnu daha öncə qazanırlar.
Bu səbəbdən populizm xatirinə pensiya yaşının azaldılması tələbi ilə çıxış edənlər sığorta-pensiya sahəsindən anlayışları olmamaqla yanaşı ölkədə pensiya sisteminin dayanaqlılığına təhlükə yaratmaq istəyirlər.
Pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddət
Pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddət qabaqcıl dünya təcrübəsində olduğu kimi, Azərbaycan qanunvericliyində də orta hesabla 12 il götürülür. Azərbaycanda da rəsmi statistikaya əsasən, 2018-ci ildə gözlənilən orta ömür uzunluğu 2010-cu illə müqayisədə 2,2 il, 1990-cı illə müqayisədə isə 4,7 il artıb və hazırda ölkəmizdə kişilər və qadınlar üzrə orta ömür uzunluğu göstəricilərini təhlil etdikdə, pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddətin 12 ildən də çox olduğu aydın olur.
Yaşa görə sosial müavinət hüququ
Pensiya hüququ əldə edə bilməyən şəxslərin, yaşa görə sosial müavinət almaq hüququ var. Hazırda kişilərdə əmək pensiyası üzrə yaş həddi 64,5 qadınlarda isə 61,5 olduğu halda, sosial müavinətlərin təyin edilməsi zamanı kişilərin 67, qadınların isə 62 yaşını tamamlaması tələb olunur. Bu yaş həddinin azaldılması və pensiya yaşı ilə bərabərləşdirilərək sosial müavinət təyin edilməsi barədə qanunvericiliyə dəyişiklik büdcə paketi ilə birlikdə Milli Məclisə təqdim olunub və artıq 2 oxunuşda təsdiq olunub. Bu barədə son 2 ayda ictimaiyyətə kifayət qədər geniş açıqlama verilib və bu faktların təhrif edilməsi də məhz qərəzli yanaşmanın nümunəsidir.
Son olaraq
"Gah on minlərlə, gah da yüz minlərlə vətəndaşın pensya təminatından kənarda qalması” kimi əsassız fikirlər bəyan edən şəxslərin qarayaxmalarına baxmayaraq bildiririk ki, ölkədə həyata keçirilən çoxşaxəli sosial islahatlar çərçivəsində təkcə cari ildə əlavə 2,3 milyard manat, növbəti ilin büdcəsində isə əlavə 4 milyard manatadək vəsait sosial proqramlara yönəldilib.
Müstəqillik illərində ilk dəfə olaraq sosialyönümlü xərclər 10 milyard manatdan artıq olmaqla dövlət büdcəsinin 40%-ni təşkil edir. Azərbaycan Prezidentinin dəfələrlə bəyan etdiyi kimi, Azərbaycan dövləti və hökumətinin apardığı siyasətin mərkəzində "İnsan amili”, Azərbaycan vətəndaşlarının rifahı durur və növbəti illərdə də sosial-iqtisadi islahatlar davam edərək əhalinin gəlirlərinin artırılmasına, onların həyat səviyyəsinin yaxshılaşdırılmasına və sosial müdafiəsinə xidmət edəcək".
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 27-11-2019 15:00 | Bölmə: İqtisadiyyat

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi pensiya məsələləri ilə bağlı son günlər sosial şəbəkələrdə səslənən ittihamlara cavab verib.
Nazirlikdən Reyting.az-a daxil olan açıqlamada bildirilib ki, cəmiyyətdə hər hansı nüfuza malik olmayan bəzi qaraguruh qüvvələr və pensiya sistemindən anlayışı olmayan bir sıra şəxslər əlləri hər şeydən üzüləndən sonra bu dəfə bəzi sosial şəbəkə səhifələrində guya pensiyaçılara "canıyananlıq” nümayiş etdirirlər".
"Sosial ödənişlərin, o cümlədən pensiyaların ciddi şəkildə artımı və vətəndaşların pensiya sisteminə əlçatanlığının artırılması ilə nəticələnən köklü islahatlara kölgə salmaq məqsədilə ölkədə pensiya sistemi barədə əsassız ittihamlarla şantaj yolunu tutublar.
Bu şəxslər qanunvericiliyi və bu sahənin xüsusiyyətlərini öyrənmədən və ya oxuduqlarını başa düşmədən qəsdən yalan məlumat yayaraq insanları çaşdırmağa çalışırlar.
Həmin şəxslərin nəzərinə çatdırırıq ki:
Pensiya hüququnun əldə edilməsi
Azərbaycan dövlətinin pensiya sistemində tətbiq etdiyi və pensiya təminatı proqramının daha da genişləndirilməsinə, vətəndaşların bu proqrama daha asan çıxışına imkan verən humanist yanaşma bu gün heç bir ölkədə mövcud deyil.
Belə ki, 1 yanvar 2019-cu il tarixindən reallaşan islahat vətəndaşların 01.01.2006-01.07.2018-ci il tarixlərində fərdi hesablarında 1 qəpik belə pensiya kapitalı olduqda onlara dövlət tərəfindən 2006-cı il 1 yanvar tarixinədək 25 il sosial sığorta stajı hədiyyə edilir və onlara elektron qaydada pensiya təyin edilir.
Nəticədə, cari ilin ilk 9 ayında əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə yaşa görə əmək pensiyası təyin olunanların sayı 54% artıb.
Həmçinin qanunvericilikdə güzətli şərtlərlə pensiyaya çıxmaq üçün geniş kateqoriya nəzərdə tutulub. Məsələn, 1-ci qrup əlilliyi olan şəxslər üzrə pensiya kapitalı ümumiyyətlə tələb olunmur. Staj olaraq isə cəmi 5 il olmaqla əmək qabiliyyətli yaş dövrünün hər ili üçün 4 ay tələb olunur; 2-ci və 3-cü qrup əlilliyə və ailə başçısını itirmə növü üzrə staj tələbi də qat-qat azdır. Məhz bu əsasda, eləcə də qanunvericlikdə nəzərdə tutulmuş çoxsaylı digər bu kimi güzəştli şərtlərlə, həmçinin qat-qat daha yüngül pensiya kapitalı tələbi ilə hər il minlərlə vətəndaşımız vaxtından əvvəl pensiyaya çıxırlar.
Belə olan halda "yüz minlərlə insanın pensiyadan kənarda qalması” fikri hər hansı məntiqə və əsasa söykənməyən açıq yalandır!
Pensiya məbləği
Bu gün Azərbaycan pensiya təminatı sahəsində mühüm addımlar atan bir ölkədir və təkcə bu il dövlət başçısının sosial islahatlar paketlər çərçivəsində minimum pensiya məbləğinin 72 faizlik artımına nail olunub ki, belə bir artım dinamikası heç bir ölkədə müşahidə olunmayıb. Eyni zamanda, minimum əmək haqları iki dəfəyə yaxın, sosial müavinət və təqaüdlər orta hesabla 100 faiz artırılıb. Yaşa görə müavinətin məbləği də təkcə bu il 78 faiz artırılıb.
Pensiya yaşı
İşçilərin əmək bazarında qalmasının stimullaşdırılması məqsədilə beynəlxalq təcrübədə istifadə edilən mexanizmlərdən biri də əmək qabiliyyətli yaş həddinin artırılmasıdır. Hazırda inkişaf etmiş ölkələrdə pensiya yaş həddi 65 və daha yüksəkdir. Pensiya yaş həddi 65 dən az olan bir çox ölkələrdə də pensiya yaşı mərhələli şəkildə artırılır.
Azərbaycanda yaşa görə əmək pensiyası üçün yaş həddi kişilər üzrə 64,5 il, qadınlar üzrə isə 61,5 il təşkil edir və hər il 6 ay artırılmaqla həm kişilərdə, həm də qadınlarda 65 yaşa yüksəldilməsi nəzərdə tutulub.
Bununla yanaşı bir çox kateqoriyalar üzrə kifayət qədər erkən pensiya hüququ mövcuddur. Məsələn, zərərli işlərdə işləyənlər, əlilliyi olan şəxslər, çoxuşaşaqlı və ya sağlamlıq imkanları məhdud uşağı olan analar pensiya hüququnu daha öncə qazanırlar.
Bu səbəbdən populizm xatirinə pensiya yaşının azaldılması tələbi ilə çıxış edənlər sığorta-pensiya sahəsindən anlayışları olmamaqla yanaşı ölkədə pensiya sisteminin dayanaqlılığına təhlükə yaratmaq istəyirlər.
Pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddət
Pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddət qabaqcıl dünya təcrübəsində olduğu kimi, Azərbaycan qanunvericliyində də orta hesabla 12 il götürülür. Azərbaycanda da rəsmi statistikaya əsasən, 2018-ci ildə gözlənilən orta ömür uzunluğu 2010-cu illə müqayisədə 2,2 il, 1990-cı illə müqayisədə isə 4,7 il artıb və hazırda ölkəmizdə kişilər və qadınlar üzrə orta ömür uzunluğu göstəricilərini təhlil etdikdə, pensiya ödənişi üçün gözlənilən müddətin 12 ildən də çox olduğu aydın olur.
Yaşa görə sosial müavinət hüququ
Pensiya hüququ əldə edə bilməyən şəxslərin, yaşa görə sosial müavinət almaq hüququ var. Hazırda kişilərdə əmək pensiyası üzrə yaş həddi 64,5 qadınlarda isə 61,5 olduğu halda, sosial müavinətlərin təyin edilməsi zamanı kişilərin 67, qadınların isə 62 yaşını tamamlaması tələb olunur. Bu yaş həddinin azaldılması və pensiya yaşı ilə bərabərləşdirilərək sosial müavinət təyin edilməsi barədə qanunvericiliyə dəyişiklik büdcə paketi ilə birlikdə Milli Məclisə təqdim olunub və artıq 2 oxunuşda təsdiq olunub. Bu barədə son 2 ayda ictimaiyyətə kifayət qədər geniş açıqlama verilib və bu faktların təhrif edilməsi də məhz qərəzli yanaşmanın nümunəsidir.
Son olaraq
"Gah on minlərlə, gah da yüz minlərlə vətəndaşın pensya təminatından kənarda qalması” kimi əsassız fikirlər bəyan edən şəxslərin qarayaxmalarına baxmayaraq bildiririk ki, ölkədə həyata keçirilən çoxşaxəli sosial islahatlar çərçivəsində təkcə cari ildə əlavə 2,3 milyard manat, növbəti ilin büdcəsində isə əlavə 4 milyard manatadək vəsait sosial proqramlara yönəldilib.
Müstəqillik illərində ilk dəfə olaraq sosialyönümlü xərclər 10 milyard manatdan artıq olmaqla dövlət büdcəsinin 40%-ni təşkil edir. Azərbaycan Prezidentinin dəfələrlə bəyan etdiyi kimi, Azərbaycan dövləti və hökumətinin apardığı siyasətin mərkəzində "İnsan amili”, Azərbaycan vətəndaşlarının rifahı durur və növbəti illərdə də sosial-iqtisadi islahatlar davam edərək əhalinin gəlirlərinin artırılmasına, onların həyat səviyyəsinin yaxshılaşdırılmasına və sosial müdafiəsinə xidmət edəcək".
Bölməyə aid digər xəbərlər
29-08-2025, 16:58
Daha 56 nəqliyyat vasitəsi hərraca çıxarılıb
28-08-2025, 13:31
Bakıda nəqliyyatda gedişhaqqı artırılacaq? - Açıqlama
28-08-2025, 10:15
Mərkəzi Bank "Delta Capital” və “Zuhur” MMC-nin lisenziyasını "dondurub"
28-08-2025, 08:45
Məşhur şirkət "robotların beyni"-ni satışa çıxarıb
27-08-2025, 16:24
Sənaye metallarının qiyməti artıb
27-08-2025, 16:11
Daha 29 nəqliyyat vasitəsi hərraca çıxarılıb
27-08-2025, 15:30
Fərhad Əhmədovun böyük vergi borcu yaranıb
27-08-2025, 12:28
ABŞ şirkəti Rusiya nefti ilə bağlı gizli danışıqlar aparır
27-08-2025, 11:56
Şahin Mustafayev: "Körfəz ölkələrini Qara Dənizə bağlayacaq yeni marşrut yaradılacaq"
27-08-2025, 11:33
ABŞ-la iqtisadi müharibə Rusiya üçün pis nəticələnə bilər
27-08-2025, 09:53
Avropanın iki ölkəsi Rusiya aktivlərinin müsadirəsinə qarşıdır
26-08-2025, 13:58
Rusiyanın 14 sərnişin təyyarəsində problem yaranıb
26-08-2025, 12:10
ABŞ və Rusiya enerji sazişlərini müzakirə edir
26-08-2025, 11:02
I Yüksəliş müsabiqəsinin finalçısı mərkəz rəhbəri təyin olunub
25-08-2025, 18:56
"Coca-Cola" nəhəng şəbəkəni satmaq istəyir
25-08-2025, 16:00
Un neçəyədir? - Qiymət açıqlanıb
25-08-2025, 15:01
Mərkəzi Bankda yeni təyinat olub
25-08-2025, 10:53
Deputatdan "Sədərək"dəki yanğınla bağlı açıqlama: "Bu, son 8 ildə 10-cu belə hadisədir..."
22-08-2025, 17:57
Rusiya Suriya üçün yeni pul çap edəcək
22-08-2025, 17:33
Əli Əsədov Çinin korporasiya prezidenti ilə görüşüb
22-08-2025, 10:40
QSC-nin Müşahidə Şurasının tərkibi dəyişib
21-08-2025, 16:09
Aİ və ABŞ birgə bəyanat yayıblar
21-08-2025, 11:48
TANAP ilə nəql edilən Azərbaycan qazının həcmi açıqlanıb
21-08-2025, 11:04
Nazir müavininin adı 3.8 milyon manatlıq "tender oyunu"nda hallanır
20-08-2025, 18:00
QSC-nin Müşahidə Şurasının tərkibi dəyişib
20-08-2025, 13:04
Su Ehtiyatları Agentliyinin 23 milyon manatdan çox vergi borcu var
19-08-2025, 17:35
"Azəriqaz" ləğv edilir? - Hüquqşünasdan müsahibə
19-08-2025, 17:22
Azərbaycan iqtisadi artımla bağlı proqnozunu yeniləyib
19-08-2025, 15:30
SOCAR-ın tabeliyində yeni qurumlar yaradılacaq
19-08-2025, 11:35
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də tender qalmaqalı - Şikayət var
19-08-2025, 11:09
66 nəqliyyat vasitəsi hərraca çıxarılıb
19-08-2025, 10:44
Dünya bazarında neft ucuzlaşır
19-08-2025, 10:00
Bakıda iki sexin fəaliyyəti dayandırılıb
18-08-2025, 15:57
Dövlətə məxsus avtomobillər hərraca çıxarılıb
15-08-2025, 15:44
Bank və digər kredit təşkilatlarının kredit portfeli artıb
15-08-2025, 10:49
Unun topdansatış qiymətləri açıqlanıb
14-08-2025, 16:39
Rusiyaya qarşı 19-cu sanksiyalar paketi hazırlayırlar
14-08-2025, 11:42
Avropada təbii qazın qiyməti 400 dollara yaxınlaşır
14-08-2025, 11:25
Mərkəzi Bank üç şirkətə icrası məcburi göstəriş verib
13-08-2025, 11:27
Rusiya aktivləri ilə bağlı daha sərt qərar verilə bilər
13-08-2025, 09:32
Dünya bazarı: Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
13-08-2025, 08:18
Qazaxıstan “HOWO” yük maşınları istehsal edəcək
12-08-2025, 18:03
İş adamı Süleyman Babayev həbs edilib - Vergidən yayınma ittihamı ilə
12-08-2025, 17:35
Mərkəzi Bank iki şirkətə məcburi göstəriş verib
12-08-2025, 08:30
Pekin və Vaşinqton tarifləri yumşaldır