Azərbaycan-İtaliya əlaqələri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qalxıb

Xəbər lenti

23:47 / 17-01-2026

Tramp: İranda yeni lider axtarmağın vaxtıdır

23:25 / 17-01-2026

Zelenski: ABŞ Ukraynaya hücumlar barədə real məlumat almalıdır

19:19 / 17-01-2026

İcra başçısı azadlıq mücahidini imperiyanın caynağından xilas etməyə çalışıb

18:24 / 17-01-2026

İki gün ərzində güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq

18:18 / 17-01-2026

“Səkkiz” serialının “Park Cinema”da yayımı dayandırılıb

13:16 / 17-01-2026

Sabah Bakıya sulu qar, dağlıq rayonlara qar yağacaq - Proqnoz

12:24 / 17-01-2026

Bakı metrosunun platformasında sərnişin ölüb

12:10 / 17-01-2026

Rusiya və Ukrayna arasında Zaporojye AES-lə bağlı atəşkəs elan edilib

11:46 / 17-01-2026

Bakıda Qlobal Forum keçiriləcək

11:31 / 17-01-2026

Rusiyada “xarici agentlər” siyahısı yenilənib: məşhurların adı reyestrə salınıb

11:20 / 17-01-2026

Kino şirkətləri arasında yeni rəqabət başlayıb

00:13 / 17-01-2026

Heydər Əliyev Mərkəzində Kerol Förmenin sərgisinin açılışı olub

22:54 / 16-01-2026

Ramzan Kadırovun oğlu qəzaya düşüb

22:28 / 16-01-2026

Tramp İran rəhbərliyinə təşəkkür edib - Yenilənib

19:26 / 16-01-2026

Çin zavodlarına 16 gəmi sifariş veriblər

18:01 / 16-01-2026

Suriyadan daha 5 Azərbaycan vətəndaşı geri göndərilib

17:49 / 16-01-2026

Onlayn qumar oyunları: iki nəfər saxlanılıb

17:38 / 16-01-2026

Vilayət Eyvazov Belarusun Daxili işlər naziri ilə görüşüb

17:30 / 16-01-2026

Əmək Məcəlləsinə dəyişikliklər təsdiqlənib

17:23 / 16-01-2026

Nadejda İsmayılova “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib

17:08 / 16-01-2026

Prezident QSC-yə sədr təyin edib - Fotolar

17:04 / 16-01-2026

Kosmik missiyanın üzvləri tibbi müayinəyə cəlb olunublar

16:50 / 16-01-2026

Magistraturalara sınaq imtahanı keçiriləcək

16:46 / 16-01-2026

Millimiz yoxlama oyununda qalib gəlib

16:27 / 16-01-2026

Daha bir kollecə direktor təyin olunub

16:16 / 16-01-2026

"Atena” qanunvericiliyi pozub

15:54 / 16-01-2026

Balıq ovu üçün kvota bölgüsü təqsdiqlənib

15:53 / 16-01-2026

Süni intellekt iqtisadi bərabərsizliyi artıracaq

15:24 / 16-01-2026

Sabiq icra başçısının oğlu tanışını güllələyib

15:20 / 16-01-2026

Səfir postuna namizəd olan şəxs islandiyalıları qəzəbləndirib

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

14:24 / 14-01-2026

Professor: ABŞ İranla bağlı planını həyata keçirəcək

11:04 / 16-01-2026

SOCAR-a yeni müşavir təyin edilib

19:19 / 17-01-2026

İcra başçısı azadlıq mücahidini imperiyanın caynağından xilas etməyə çalışıb

21:05 / 14-01-2026

Nazirin qardaşı nazir müavini təyin olunub

17:08 / 16-01-2026

Prezident QSC-yə sədr təyin edib - Fotolar

17:37 / 13-01-2026

Prezident Ağdərədə görülən işlərlə tanış olub - (Yenilənib) - Foto

11:04 / 15-01-2026

Qrenlandiya ABŞ üçün niyə bu qədər əhəmiyyətlidir? - Araşdırma

14:52 / 16-01-2026

Beynəlxalq hüququn sonu - Kəramət Qənbərov yazır

11:36 / 14-01-2026

İrana hansı ssenari tətbiq olunacaq?

10:50 / 16-01-2026

ABŞ Mars yarışında Çinə uduza bilər

19:01 / 14-01-2026

"Mercedes-Benz S-Class" yenilənir - Fotolar

13:01 / 13-01-2026

Kadırovun səhhəti pisləşib: Kreml Çeçenistan üçün yeni lider axtarışındadır

Azərbaycan-İtaliya əlaqələri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qalxıb - Professor
Tarix: 06-09-2024 00:13 | Bölmə: Slayd

Şirift ölçüsü:

“Müasir dövrdə dövlətlərarası əlaqələrin strateji səviyyəyə qaldırılması və qlobal transformasiyalar şəraitində qarşılıqlı əlaqələrin genişləndirilməsi mühüm məsələdir. Xüsusilə, dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş öncül dövlətləri ilə strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmək hər bir ölkənin xarici siyasətinin başlıca vəzifələrindən biridir. Bu amillər baxımından, Azərbaycanın İtaliya ilə əlaqələri nümunəvi bir etalon kimi qəbul edilə bilər”.

Bunu Reyting.az-a UNEC Qarabağ İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, iqtisad elmləri doktoru, professor Şəfa Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan ilə İtaliya arasında əlaqələrin tarixi qədimdən formalaşsa da, rəsmi münasibətlər keçmiş SSRİ-nin süqutundan sonra başlayıb. İtaliya ölkəmizin müstəqilliyini 1992-ci il yanvarın 1-də tanıyıb və elə həmin ildə də iki ölkə arasında diplomatik əlaqələr qurulub. 1997-ci ilin mart ayında İtaliyanın Azərbaycanda, 2003-cü ilin dekabr ayında isə Azərbaycanın İtaliyada səfirlikləri açılıb. Vaxtı ilə Ulu öndər Heydər Əliyev bir neçə dəfə İtaliyaya səfərlər edib və əlaqələrin möhkəm bünövrəsinin təməlini qoyub.

Şəfa Əliyev

Şəfa Əliyev xatırladıb ki, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev öz fəaliyyətində İtaliya ilə münasibətlərə strateji önəm verib və 19-21 fevral 2020-ci il tarixlərində İtaliyaya ilk dövlət səfərini gerçəkləşdirib.

Bu vaxta kimi Azərbaycan və İtaliya respublikaları arasında 60 sənədin imzalandığını qeyd edən Ş. Əliyev bildirib ki, Azərbaycan prezidentinin 2006-cı il 20 sentyabr tarixli Sərəncamına müvafiq olaraq, iki ölkə arasında İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiya yaradılıb.

Professor əlavə edib ki, hazırda Azərbaycanda sənaye, tikinti, ticarət, kənd təsərrüfatı, rabitə, xidmət və digər sahələrdə 140-dən çox İtaliya şirkəti fəaliyyət göstərir. İki ölkə arasında xarici ticarət dövriyyəsi dinamik artım nümayiş etdirir. Məsələn, 2010-2023-cü illərdə Azərbaycan və İtaliya arasındakı ticarət dövriyyəsi 2,18 dəfə artıb və 15,7 milyard ABŞ dolları səviyyəsində qeydə alınıb. Bu dövr ərzində idxalın həcmi 4 dəfə yüksələrək 478 milyon olub. İxracın həcmi isə 2,17 dəfə artıb və 2023-cü ildə 15,2 milyard ABŞ dolları təşkil edib. 2023-cü ildə İtaliyanın Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsində payı 30,65 faiz (1-ci yer), o cümlədən idxalda 2,76 faiz (7-ci yer), ixracda isə 44,86 faiz (1-ci yer) olub. 2024-cü ilin yanvar-iyul aylarında isə ticarət dövriyyəsinin həcmi 6,2 milyard ABŞ dolları, o cümlədən idxalın həcmi 0,3 milyard ABŞ dolları, ixracın həcmi 5,9 milyard ABŞ dolları təşkil edib, xarici ticarət saldosu isə müsbət 5,6 milyon ABŞ dollarıdır.

Ş. Əliyev qeyd edib ki, İtaliya ölkəmizin ən böyük ticarət tərəfdaşı və ən böyük ixrac məntəqəsi kimi strateji əhəmiyyət kəsb edir: “Xarici ticarət dövriyyəsinin strukturunda Azərbaycandan İtaliyaya ixrac edilən xam neft, neft məhsulları, təbii qaz, qida məhsulları və əksinə, İtaliyadan idxal olunan maşınqayırma məhsulları, xüsusi təyinatlı mexaniki qurğular və maşınlar, dəzgahlar, ehtiyat hissələri, dərman vasitələri, transformatorlar, inşaat materialları, mebel, ərzaq, trikotaj məmulatları daha çox yer tutur.

İtaliyanın, eləcə də dünyanın ən iri şirkətlərindən biri olan “ENİ” qrupu Azərbaycanın enerji sektoruna 1995-ci ildən daxil olub və Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft boru kəməri konsorsiumunda 5 faiz paya malikdir. Qeyd etməliyik ki, Cənubi Qaz Dəhlizinin nəql marşrutları baxımından, 2013-cü ildə TAP layihəsi "Nabukko" ilə rəqabətdə Azərbaycan qazının İtaliyaya daşınması üçün marşrut olaraq seçilib və məlum olduğu kimi, 2020-ci ilin sonundan başlayaraq reallığa çevrilib. İtaliya şirkətləri həmçinin ölkəmizdə neft-kimya sahəsində müəssisələrin tikilməsi və yenidənqurulması sahəsində layihələndirmə, mühəndislik və tikinti işlərini həyata keçirirlər. Artıq “SOCAR Polymer” şirkəti ilə İtaliyanın “Maire Technimont S.p.A.” şirkəti arasında Sumqayıtda Polipropilen zavodunun inşasına diar layihə başa çatdırılıb və 2018-ci ildə İtaliya prezidentinin Azərbaycana səfəri zamanı onun iştirakı ilə bu ixracyönlü iri istehsal müəssisəsinin açılışı olub.

İki dost ölkə arasında ticarət-iqtisadi əlaqələrin təşviqi və şaxələndirilməsi məqsədilə İtaliyada və Azərbaycanda müvafiq olaraq hər iki ölkənin Ticarət Palataları fəaliyyət göstərir. Mütəmadi olaraq biznes-forumlar, sərgilər və digər tədbirlər keçirilir”.

Professor Ş. Əliyev bildirib ki, 2023-cü ildə TAP kəməri vasitəsilə İtaliyaya təqribən 10 milyard kubmetr qaz ixrac edilib. Bu isə Azərbaycanın dost İtaliyanın enerji təhlükəsizliyinə ciddi töhfəsidir. Eyni zamanda, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasındakı razılaşmaya görə, 2027-ci ilə qədər Azərbaycan qazının tədarükü ildə azı 20 milyard kubmetrə çatmalıdır. Bu proseslərdə Cənub Qaz Dəhlizinin bir hissəsi olan TAP da mühüm rol oynayacaq.

Professor İtaliya şirkətlərinin ölkəmizdə iri məbləğdə investisiyalar yatırmasına və həyata keçirilən bir sıra beynəlxalq əhəmiyyətli layihələrdə fəal iştirakına da diqqət yönəldib:

“Ölkəmizdə 140 İtaliya investisiyalı kommersiya qurumu sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, tikinti, ticarət, xidmət və digər sahələrdə fəaliyyətləri ilə diqqət çəkirlər.

İtaliya beynəlxalq platformalarda strateji məsələlərdə daim Azərbaycanın yanındadır və Azərbaycanın ədalətli mübarizəsini dəstəkləyir. Hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə İtaliya şirkətləri quruculuq-bərpa layihələrində iştirak edirlər. İtaliya şirkətləri - Ağdam, Füzuli, Qubadlı və Kəlbəcərdə yerləşən elektrik stansiyalarını avadanlıqlarla təmin ediblər. İtaliyalı memarlar Şuşada tarixi abidələrin və məscidlərin bərpasında çalışırlar. Maraqlıdır ki, İtaliya şirkəti Bakıda Zəfər muzeyinin inşasında iştirak edib. Bir sıra İtaliya şirkətləri Azərbaycanda "yaşıl" enerji infrastrukturunun yaradılması layihələrində iştirak etmək niyyətindədir. İtaliya 2024-cü ilin noyabrında ölkəmizdə təşkil olunacaq qlobal tədbirin – COP29-un Bakıda uğurla keçirilməsi üçün Azərbaycanı dəstəkləyir.

Artıq İtaliya-Azərbaycan Universiteti fəaliyyətə başlayıb. 2024-2025-ci tədris ilində İtaliya-Azərbaycan Universitetinə də ilk dəfə tələbə qəbulu keçirilib. Universitetdə dizayn (interyer dizaynı), memarlıq, qida mühəndisliyi (qida texnologiyaları), aqronomluq (aqrar texnologiyalar) ixtisasları tədris olunacaqdır. Hesab edirik ki, bu universitet ölkələrimiz arasında təhsil sahəsində əlaqələri daha da gücləndirəcəkdir”.

Ş. Əliyev qeyd edib ki, 2024-cü il sentyabrın 5-də Romada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin İtaliya Respublikası Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloni ilə görüşü olub: “Bundan əlavə, işgüzar səfər çərçivəsində “Eni S.P.A” şirkətinin baş icraçı direktoru Klaudio Deskalzi ilə görüş keçirilib. Görüş zamanı neft-qaz, bərpaolunan enerji və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində yeni texnologiyaların tətbiqi istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanları müzakirə olunub. Prezident İlham Əliyevin İtaliya Respublikasının Prezidenti Sercio Mattarella ilə birgə işçi naharı olub. İtaliya prezidenti Azərbaycanla İtaliya arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıdığını, ölkəmizin İtaliyanın yaxın tərəfdaşı olduğunu bir daha təsdiq edib.

İki ölkə arasındakı münasibətlərdə 2020-ci ildə imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannamənin önəmi qeyd edilib. Eyni zamanda, iki dost ölkə arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın vacibliyinə, o cümlədən TAP layihəsinin əhəmiyyətinə diqqət çəkilib. Bu layihənin həm İtaliyanın, həm də Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyində oynadığı mühüm rolu yüksək qiymətləndirilib. Həmin layihənin reallaşdırılması nəticəsində Avropanın 10 ölkəsinin enerji təchizatı gücləndirilib.

Digər tərəfdən, ADA Universiteti ilə İtaliyanın beş universiteti arasında birgə layihə çərçivəsində yaradılan İtaliya-Azərbaycan Universitetinin fəaliyyəti qeyd olunub. İtaliya prezidenti həmçinin ölkəsinin COP29-da yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti ilə təmsil olunacağını bildirib.

Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının Azərbaycanla əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olduğunu vurğulayıb və Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında yaxşı əlaqələrin mövcud olduğunu qeyd edib. İşgüzar səfər zamanı İtaliya şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyəti, ilk növbədə Qarabağda bir sıra istiqamətlərdə, əsas etibarı ilə bərpa-quruculuq işlərində, muzeylərin tikilməsində və digər müxtəlif layihələrin icrasında iştirak etdikləri vurğulanıb.

Əminliklə qeyd etmək mümkündür ki, prezident İlham Əliyevin İtaliyaya işgüzar səfəri zamanı aparılmış müzakirələr, imzalanmış sənədlər yaxın perspektivdə iki dost ölkə arasında münasibətləri daha da yüksək səviyyəyə qaldıracaq və ticarət-iqtisadi əlaqələrin intensiv olaraq diversifikasiyalaşdırılmasına təkan verəcəkdir”.

V. QULİYEV

Ana səhifəyə dön