Alimlər Azərbaycan toponimlərini erməni təhriflərindən təmizləyir
Tarix: 26-11-2020 15:32 | Bölmə: Slayd
Alimlər Azərbaycan toponimlərini erməni təhriflərindən təmizləyir

Ermənistanın Azərbaycana qarşı düşmənçilik hərəkətləri müddətində, 1991-ci ildən ölkəmizin hüdudlarından kənarda nəşr edilmiş coğrafi, inzibati xəritələrə ermənilər tərəfindən Azərbaycanın coğrafi obyektlərinin adlarını təhrif edən və ya tamamilə dəyişdirən qanunsuz toponimlər daxil edilib. Rusiya və digər ölkələrin KİV-lərində Kəlbəcər - Karvaçar, Qubadlı - Sanasar, Laçın - Berdzor, Zəngilan - Korvasar, Füzuli - Maranda, Ağdam - Akna və s. adlandırılır. Sovet dövründə qanuniləşdirilmiş Azərbaycan toponimləri ermənilərin və ermənipərəstlərin təzyiqi altında digər ölkələrdə xəritələrdən yox olur, yaxşı ki, yeni erməni adlarının yanında mötərizədə qanuni Azərbaycan toponimləri göstərilir.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) alimləri Azərbaycan yaşayış məntəqələrinin adlarının erməniləşdirilməsinə qarşı mübarizə aparırlar. Coğrafiyaçı alimlər ermənilərin uydurduqları toponimləri toplayır, onların tarixçi həmkarları Azərbaycan orijinal adlarını tapırlar, onların tərtib etdikləri siyahılar AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutuna göndərilir. Orada toponimika sektorunun müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor Qara Məşədiyev toponimlərin azərbaycanca düzgün yazılışı qaydalarını dəqiqləşdirir. Reyting.az-ın məlumatına görə, elmlər doktoru Qara Məşədiyev “Turan”-a bildirib ki, dəqiqləşdirilmiş və düzəldilmiş Azərbaycan toponimləri daha sonra AMEA-dan dünya kartoqrafiya resurslarına - Google və digərlərinə göndərilir.

Q. Məşədiyev deyib ki, hər gün Coğrafiya İnstitutundakı həmkarlarından erməni yalanlarından təmizlənməyə ehtiyacı olan 10-100 toponim alır. Bu işin sonu görünmür, təhrif edilmiş nə qədər adı düzəltməyin lazım olduğu məlum deyil. Söhbət 2-10 min toponimdən gedə bilər.

"Təxminən iki həftə əvvəl Azərbaycan prezidentinin sərəncamı ilə Dilçilik İnstitutunda toponimika sektoru açılıb. Bizim vəzifəmiz ordumuzun azad etdiyi yaşayış məntəqələrinin əvvəlki, Azərbaycan tarixi adlarını bərpa etməkdir. İş çoxdur, ermənilər bütün adları dəyişdiriblər. Bəzilərini tamamilə dəyişiblər (Xocalı-İvanyan, Günəşli - Konoşlu), digərlərini bir-iki hərfi dəyişərək erməniləşdiriblər. Sonuncu halda onlar orijinalda adın mənasını bilmədən toponimin kökünü saxlayıblar, buna görə də niyə erməni dilində mənasını itirib (Çıldıran — Çldran). Tarixi Azərbaycan məntəqələrinin bərpası ilə yaradılmış və Milli Məclisin qərarı ilə qanuniləşdirilmiş yeni adlar var: Ağdərə-Mardakert, Xocavənd - Martuni, Suqovuşan – Madagiz. Milli Məclisdə adları müzakirə edərkən deputatlar AMEA mütəxəssisləri ilə birlikdə çalışırlar”, - Q. Məşədiyev deyib.

Azərbaycanda ictimaiyyət xarici KİV-lərdə və xəritələrdə Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinin ermənilər tərəfindən qəsdən dəyişdirilmiş, yalnış adlarını görərək narazılığını bildirir. Bununla əlaqədar AMEA-ya müraciətlər daxil olur, adlarla bağlı yaranmış eybəcər vəziyyətin düzəldilməsi tələb olunur.

Q. Məşədiyev deyir ki, bütün Qarabağ erməni işğalından tamamilə azad olunandan sonra, erməni əhalinin yaşamaq üçün qaldığı yaşayış məntəqələri Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılanda dünya birliyində Qarabağda şəhər və kəndlər qanuni - Azərbaycan adlarına qayıdacaqlar.

Professor Məşədiyev başqa bir problemin qalması barədə fikirlərlə razılaşıb. Bu, Azərbaycan toponimlərinin rus dilində düzgün yazılmaması və tələffüz edilməməsidir. Rus tələffüzünə xas olaraq rus dilindən Azərbaycan adları ingilis və digər dillərə keçir. Belə ki, Azərbaycanın Bakı şəhəri bütün dünyada Baku kimi adlanmağa başlayıb.

"Zaman-zaman AMEA xarici toponimik mərkəzlərə Azərbaycan dilində orijinalın səslənməsinə maksimum yaxın adların istifadəsinin zəruriliyi barədə məlumat verir. Hələlik biz hesab edirik ki, toponimin kökü dəyişməyibsə kifayət edər, toponimin sonluğu və digər qeyri-əsas tərkib hissələri dəyişə bilər”, - AMEA Dilçilik İnstitutunun professoru Qara Məşədiyev əlavə edib.




Bölməyə aid digər xəbərlər
bütün xəbərlər
bütün xəbərlər
{sape_links}{sape_article}