“Şəxsən mən Cenevrədə keçirilən son danışıqlardan sonra yaranan nisbətən nikbin ritorikanı qəbul etməkdə çətinlik çəkirəm. Baxmayaraq ki, heç bir tərəfin məsələni hərbi qarşıdurmaya keçməsini istəməyəcəyinə inanıram”.

Reyting.az xəbər verir ki, bunu İsrailin INSS düşüncə mərkəzinin analitiki Raz Zimmt bildirib.

O, təhlilində qeyd edib:

İran, şübhəsiz ki, üç əsas nüvə məsələsində müəyyən çeviklik göstərə bilər:

Birincisi, uranın zənginləşdirilməsi. ABŞ uranı zənginləşdirmək hüququnu tanımaq istəyi müqabilində (hazırkı mərhələdə İran faktiki olaraq bu hüquqdan istifadə etmədən) bir neçə il ərzində uranın zənginləşdirilməsini dayandıra bilər.

İkincisi, parçalanan materialın (yəni 60%-ə qədər zənginləşdirilmiş uran) - və ya heç olmasa bir hissəsinin - İran ərazisindən çıxarılması. İran Məclisinin Milli Təhlükəsizlik Komitəsi üzvlərindən biri artıq buna eyham vurub.

Nəhayət, MAQATE nəzarətinin müəyyən formada bərpası.

Eyni zamanda, mənim fikrimcə, əsas problem dəyişməz olaraq qalır: İran və ABŞ-nın əsas anlayışları arasında çox böyük, körpüsü olmayan bir boşluq.

ABŞ administrasiyası hesab edir ki, İran rejimi hazırda zəifləmiş vəziyyətdədir, xüsusən də ABŞ-nın regionda geniş hərbi mövcudluğu nəzərə alınmaqla, hərbi qarşıdurma riski yarada bilməz və buna görə də ABŞ-nın İrana zərbə endirməmək öhdəliyi müqabilində ən azı nüvə məsələsində və bəlkə də raketlər məsələsində genişmiqyaslı güzəştlərə getməyə hazırdır.

İran rəhbərliyi isə öz növbəsində hesab edir ki, ABŞ hərbi gücünə baxmayaraq, rejim dəyişikliyinin son məqsədinə (hətta Ali Liderin vəzifədən uzaqlaşdırılması kimi ekstremal ssenaridə belə) nail ola bilməz və İran ən azı istənilən hərbi qarşıdurmanı ABŞ və onun regional müttəfiqləri üçün uzunmüddətli, baha başa gələn, mürəkkəb və riskli münaqişəyə çevirmək qabiliyyətinə malikdir.

Belə bir şəraitdə İranın etməyə hazır olduğu maksimum güzəştlərin ABŞ administrasiyasının etməyə hazır olduğu minimum güzəştlərlə necə uyğunlaşdırıla biləcəyini təsəvvür etmək çətindir. Bu o demək deyil ki, ABŞ-dən dərhal hərbi təhdidin aradan qaldırılması və bəlkə də İran aktivlərinin qismən dondurulması müqabilində müəyyən nüvə güzəştlərinə əsaslanaraq məhdud və bəlkə də müvəqqəti razılaşmalar əldə edilə bilməz. Lakin, mənim qiymətləndirməmə görə, hərbi zərbə ehtimalı diplomatik həll şanslarından daha yüksəkdir.

Y. QACAR