Putin siyasi və iqtisadi dəyişikliklərin yolunu kəsir

Xəbər lenti

15:20 / 03-02-2026

Sabiq icra başçısının oğlu 40 villa alıb

15:15 / 03-02-2026

Elmar Məmmədyarov Epşteynlə görüşüb? - Sabiq nazirdən açıqlama

14:54 / 03-02-2026

"Tiktoker Roşka"nın məhkəməsi təxirə salınıb

14:46 / 03-02-2026

Qobustanda palçıq vulkanı püskürüb

14:41 / 03-02-2026

"Çatlayın, partlayın, ölün, istədiyiniz olmadı" - Səidə Rəqsanə ilə barışıb

14:28 / 03-02-2026

İnsan Alverinə qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə yeni rəis təyin olunub

14:13 / 03-02-2026

"Alma ovu"na çıxan məmura yeni vəzifə verilib

14:05 / 03-02-2026

Yazıçılar Birliyinin növbəti qurultayının tarixi məlum olub

14:04 / 03-02-2026

İstanbul görüşü: ABŞ və İran böyük nəticə əldə edə biləcəkmi?

14:00 / 03-02-2026

“Kəpəz”in futbolçusunu bıçaqlayıblar - Yenilənib

13:27 / 03-02-2026

Futzal üzrə Azərbaycan Kubokunun püşkü atılıb

13:12 / 03-02-2026

Yaponiyada güclü qar 30 nəfərin ölümünə səbəb olub

12:51 / 03-02-2026

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

12:50 / 03-02-2026

Ukraynaya 500-dən çox dron və raketlə hücum olub - Foto

12:34 / 03-02-2026

İki nəfər 26 kq narkotiklə tutulub

12:24 / 03-02-2026

Şura bloger və "tiktoker"lərə müraciət edib

12:21 / 03-02-2026

Türk dronları vətəndaş müharibəsinin axarını dəyişir

12:10 / 03-02-2026

Növbəti üç gündə qar yağacaq - Xəbərdarlıq

12:06 / 03-02-2026

Tehranda bazar yanır

11:59 / 03-02-2026

DYP sürücülərə müraciət edib

11:59 / 03-02-2026

Tramp universitetdən 1 milyard dollar təzminat istəyir

11:51 / 03-02-2026

Rusiya təhlükəsi: Finlandiya buzqıran gəmiləri hərəkətə gətirir

11:45 / 03-02-2026

Almaniyanı tərk edən qaçqınların sayı artıb

11:31 / 03-02-2026

Rus ordusu Odessanı zülmətə qərq edib

11:30 / 03-02-2026

Məmur olmaq istəyənlər imtahan verəcək - Bu tarixdə

11:23 / 03-02-2026

Baş nazir xüsusi icra məmurları barədə qərar imzalayıb

11:06 / 03-02-2026

"Evrascon" çöküb - Şirkətin borcu 7 milyona çatır

11:00 / 03-02-2026

İranın sabiq prezidenti “Epşteyn faylları”nda: onlar görüşüblər?

10:59 / 03-02-2026

Brusellyoz xəstəliyinə görə seroloji monitorinqlər keçiriləcək

10:55 / 03-02-2026

"Azvvallet"ə qadağa qoyulub

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

20:01 / 30-01-2026

Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto

17:31 / 29-01-2026

Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

17:48 / 30-01-2026

Yerə bənzəyən planet kəşf olunub

18:15 / 30-01-2026

Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

11:42 / 30-01-2026

Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?

23:45 / 29-01-2026

Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək

13:41 / 30-01-2026

Prezident yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - (Yenilənib) - Fotolar

15:40 / 30-01-2026

Çempionlar Liqası: "Qarabağ"ın rəqibi bəlli olub

17:18 / 29-01-2026

Komitə əməkdaşları təltif olunub - Dörd nəfərə ali xüsusi rütbə verilib - Siyahı

06:55 / 30-01-2026

Avropa Rusiyanın məşhur şəxslərinə sanksiya tətbiq edib - Fotolar

Putin siyasi və iqtisadi dəyişikliklərin yolunu kəsir - Xodorkovski yazır
Tarix: 28-04-2021 14:01 | Bölmə: Dünya

Şirift ölçüsü:

Böyük Britaniyanın “Financial Times” qəzetində mühacirətdə yaşayan rusiyalı sahibkar, ictimai-siyasi xadim Mixail Xodorkovskinin “Putin avtokratiyası Rusiyada siyasi və iqtisadi dəyişikliklərin yolunu kəsir” başlıqlı məqaləsi dərc olunub. Reyting.az Novator.az-ın ingiliscədən çevirdiyi məqaləni oxucuların diqqətinə çatdırır:

Prezident Vladimir Putinin hakimiyyətin üçüncü onilliyinə qədəm qoyduğu bir dövrdə Rusiya ilə Qərb hökumətləri arasında etimad sıfıra bərabərdir.

Rusiyada siyasi islahatlar və iqtisadi yenilənmə perspektivi çox deyil. Bu isə həm Rusiya xalqının rifahına mənfi təsir göstərir, həm də Qərb dövlətlərinin bu ölkəyə sərmayə yatırmasına mane olur.

Rusiya ilə Qərb arasında qarşılıqlı inamsızlıq Sovet İttifaqının mövcud olduğu 1917-1991-ci illərdəki inamsızlıqdan xeyli fərqlənir. İndiki etimadsızlıqda toqquşmalara gətirib çıxara biləcək risklər – siyasi səhvlər daha qabarıqdır.

Putin qlobal geosiyasi məkandakı “böyük oyunda” özünü mühüm oyunçu kimi görmək istəyir. Ancaq ölkə iqtisadiyyatının və cəmiyyətinin real vəziyyəti buna imkan vermir. Ona görə də Putin masa arxasına keçən kimi ənənəvi metoda əl atır, qaydaları poza-poza oynayır.

Deyəsən, bu, Qərb liderlərini bezdirib. ABŞ prezidenti Cozef Bayden administrasiyası vəd edib ki, indən belə bu cür oyunlar Kremlə baha başa gələcək. Öz növbəsində Putin Rusiyanın maraqlarını qorumaq üçün “qırmızı xətt” çəkəcəyi, bu xətti keçənlərin “heç vaxt olmadığı qədər peşman olacağı” barədə xəbərdarlıq edib.

Əgər real siyasi dəyişikliklər perspektivi olsaydı, hər şey başqa cür olardı. Ancaq Putin rejimi indiki vəziyyətdə islahatlara hazır deyil. Onun qoyduğu qayda-qanunlar hakimiyyətin seçki yolu ilə dəyişdirilməsi imkanlarının üstündən qalın bir xətt çəkir.

İnqilab ssenarisi mümkündürmü? Şübhəsiz! Putin iş qabiliyyətini itirsə və ya dünyadan köçsə, Rusiyanın şəxsiləşmiş avtokratiyası çətin ki, sınaqlara tab gətirib dramatik münaqişələrdən yayına bilsin. O halda Rusiya cəmiyyətində indi sezilməyən, gizli qalan gərginliklərin üzə çıxacağına şübhə yoxdur.

Başqa bir variant onun siyasi hesablamada yanılıb hərbi münaqişədə məğlubiyyətə uğramasıdır. Hər halda bu versiyanı da istisna etmək olmaz.

Putin dövründə hakimiyyət bilərəkdən əyalətlərdə əhalidə imperiya refleksini canlandırmaqla məşğul olub. Dövlətin total təbliğatı, orta təhsilin durumu, siyasi proseslərin nəzarətə alınması və açıq zorakılıqlar Rusiya cəmiyyətində çarəsizlik duyğusu formalaşdırıb.

Eyni zamanda rejim əhalinin gəlirlərini elə səviyyədə saxlayır ki, adamlar maaşdan-maaşa güclə çatdıra bilsinlər, özlərini və ailələrini tam asılı vəziyyətdə hiss etsinlər.

Bütün bunlar Rusiyanın iqtisadi inkişaf tempini aşağı salır, amma o biri yandan da ölkədə siyasi status-kvonu qoruyur.

Putin rejiminə münasibət Rusiya cəmiyyətinin bölündüyünü göstərir. Əhalinin, çox güman, yarısı Putinin 2024-cü ildə səlahiyyət müddəti başa çatandan sonra da hakimiyyətdə qalmasına etiraz etmir. Məhz əhalinin bu yarısı hazırda həbsdə olan müxalifət lideri Aleksey Navalnı barəsində düzgün hökm çıxarıldığını düşünür. Əhalinin digər yarısının bir qismi sistemi tənqid edənlərdən, bir qismi isə hələlik sistemə qarşı açıq çıxmağa ürək eləməyənlərdən ibarətdir.

Rusiya cəmiyyəti rəngarəngdir. Əhalinin 25 faizi – savadlı kəsimi Putinə qarşı müxalifətin daha güclü olduğu iri şəhərlərdə, təxminən bir o qədəri (ola bilsin, tam 25 faizi yox, nisbətən az hissəsi) feodal, hətta qəbilə qaydalarının hökm sürdüyü “xanlıqlarda”, yaxud ərazilərdə yaşayır. Qalan 50-60 faizi XX əsrin ortalarında qalmış, cəmisi iki-üç iri müəssisəsi olan sənaye cəmiyyətlərinin, necə deyərlər, “monoşəhərlərin”, rayon mərkəzlərinin sakinləridir. Bundan başqa, iri şəhərlərin əhalisi Mərkəzi Asiyadan axışan miqrantların hesabına xeyli dəyişikliyə məruz qalıb. Bütün bu faktorları nəzərə alanda mən Rusiyada ictimai təzyiqlərdən qaynaqlanan müsbət siyasi dəyişikliklərin baş verəcəyinə inanmıram.

Əsaslı iqtisadi dəyişikliklərə gəlincə, bunun qarşısını bir sıra maneələr alır.

Birincisi daxili sərmayələrdir. Dövlət büdcəsinin səmərəsiz xərclənməsi bir yana, hakimiyyət iqtisadiyyatın modernləşdirilməsi üçün zəruri olan sərmayələrin də yolunu kəsib. Çünki siyasi rejimin məqsədi təkcə bayağı şəkildə oğurluq etmək və var-dövlət yığmaq deyil, həm də Qərbdən asılı vəziyyətə düşməmək üçün altını pulla doldurmaqdır.

İkinci səbəb Qərbin Putinin hərbi fəaliyyətinə və xəfiyyə işlərinə görə Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyalardır. Sanksiyalar ölkə iqtisadiyyatına yüksək səviyyəli ixtisaslaşmış mütəxəssislərin və sahibkarların cəlb olunmasına imkan vermir. Bu sahədə vəziyyətin dəyişəcəyi ağlabatan deyil, çünki heç kim xaricdə zorakılıqlar törətməyə meyilli olan avtokratiyanı gücləndirmək istəməz.

Nəhayət, üçüncü, ən vacib səbəb Rusiyada institutların vəziyyəti, qanunun aliliyi məsələləridir.

Putin hakimiyyəti dövründə dövlət dəfələrlə xüsusi mülkiyyətə və beynəlxalq məhkəmələrin qərarlarına təkəbbürlü mövqe sərgiləyib.

Rusiyada nə parlamentin, nə məhkəmələrin, nə də başqa idarələrin müstəqilliyi var. Bugünkü Rusiya enerji, kəşf sahələrinə sərmayə yatırmaq üçün cəlbedici ölkə deyil. Korrupsiya, çirkli pulların yuyulması, hətta zorakı cinayətlər – partlayışlar, zəhərləmələr, qətllərlə bağlı qalmaqalların sayı-hesabı yoxdur.

Bu gün hamı anlamalıdır ki, Kreml iqtisadiyyata siyasi alət gözüylə baxır. Başqa sözlə desək, Putin Rusiyasında iqtisadi sahədə uğur qazanmağın və bu uğuru qoruyub saxlamağın yeganə yolu rejimin korrupsiyasına şərik çıxmaq və ya Kremlin yürütdüyü siyasətin agentinə çevrilməkdir.

Qərb investorları bütün bunları yaddan çıxarmamalıdırlar.

Ana səhifəyə dön