Separatçılığın yeni dalğası
Tarix: 05-10-2017 13:34 | Bölmə: Xəqani CƏFƏRLİ
Separatçılığın yeni dalğası

Bir neçə gün fərqi ilə İraqın Krüdüstan və İspaniyanın Katoloniya vilayətində müstəqillik referendumu keçirildi. Hər iki ölkənin mərkəzi hakimiyyəti və dünya ictimaiyyəti tərəfindən nəticələri tanınmayan həmin referendumlarla bağlı hər iki muxtar vilayət əhalinin müstəqilliyə səs verdiyi haqqında məlumat yaydı.

Bir neçə gün fərqi ilə dünyanın fərqli coğrafiyasında - biri Avropa, digəri Asiya ölkəsində baş qaldıran müstəqillik davası separatçılığın yeni dalğasının yaranacağı haqqında geniş müzakirələrə səbəb olub. Politoloq və sosiloqlar separatçılığın yeni dalğasına nəyin səbəb olduğunu müəyyən etməyə çalışırlar.

Bir qayda olaraq belə qəbul edilib ki, separatçılığa azlığın çoxluq tərəfindən təzyiqlərə məruz qalması, barışmaz milli, dini, iqtisadi və sosial ziddiyyətlər səbəb olur.

Lakin istər Kataloniyanın, istərsə də Kürdüstanın mərkəzi hökumət tərəfindən milli, dini və iqtisadi təzqyiqlərə məruz qalmasını iddia etmək mümkün deyil.

Xüsusilə də, milli dövlət sərhədlərinin formal xarakter daşıdığı Avropada Kataloniyanın müstəqillik davasının nədən qaynaqlandığını izah etmək çətindir.

Müstəqilliyini elan edən Kataloniya İspaniyanın da üzv olduğu Avropa Birliyinə üzvü olacağını bəyan edir.

Dövlət sərhədlərinin formal xarakter daşıdığı, xarici və daxili siyasətin əsas cizgilərinin vahid bir məkandan - Avropa Birliyinin idarəetmə orqanları tərəfindən müəyyən olunduğu Birliyin üzvü olan dövlətdən müstəqilliyini elan edib, həmin Birliyə üzv olmağın hansı zərurətdən doğduğunu izah etmək mümkün deyil. Əgər Kataloniya İspaniya kimi Avropa Birliyinin üzvü olmaq istəmədiyini, buna görə İspaniyanın tərkibindən çıxdığını bəyan etsəydi, bunu bir səbəb saymaq olardı.

Müstəqil dövlət atributlarının ortadan qaldırıldığı və ya formal xarakter daşıdığı Avropa Birliyinin üzvü olan ölkənin tərkibindən çıxıb, həmin Birliyin üzvü olmaq nəyi dəyişəcək ki?

Kataloniyanın müstəqilliyi yalnız əyalət hökumətinin stastusunun milli hökumət səviyyəsinə qalxmasından başqa heç nəyi dəyişməyəcək. Deməli, bu müstəqillik davası yerli siyasi elitanın mərkəzi siyasi elita ilə mübarizəsindən başqa bir şey deyil.

Kataloniyanın müstəqillik qazanması Avropada heç bir ciddi problemə səbəb olmasa da, Kürdüstanın İraqdan ayrılması çox ciddi problemlərə, uzun illər davam edəcək müharibəyə səbəb ola bilər. Buna görə də, Kürdüstandakı prosesləri Kataloniya ilə eyniləşdirmək olmaz.

Kataloniyanın yerləşdiyi məkanda siyasi vəziyyət elədir ki, etnik münaqişələr faktiki olaraq mümkünsüz görünür. Ancaq Kürdüstanın yerləşdiyi bölgədə müharibə hələ bitməyib. Belə bir şəraitdə Kürdüstanın müstəqillik davasına başlaması regionda yeni müharibəni qaçılmaz edə bilər.

Əgər Kataloniyanın müstəqilliyi İspaniyanın qonşu dövlətlərində gərginliyə səbəb olmayacaqsa, Kürdüstanla bağlı məsələ tamamilə fərqlidir.

Kürdüstanın tərkibindən çıxmaq istədiyi İraqın qonşuları bu məsələdə Bağdaddan daha artıq narahatdır. İstər İran, istərsə də Türkiyə İraq Kürdüstanının müstəqilliyini özü üçün ciddi təhlükə sayır və belə görünür ki, buna yol vermək niyyətində deyillər. Belə bir vəziyyətdə Kürdüstanın müstəqillikdə israr etməsi regionda ağır və dağıdıcı müharibəyə səbəb ola bilər. Bundan ən böyük zərəri isə kürdlər görəcək.

Kürdüstan məsələsini Kataloniya məsələsindən fərqləndirən başqa bir əsas məqam da var. Əgər Kataloniyada demokratik ənənənin mövcudluğundan, demokratiyanın aparıcı institutlarının güclü olmasından danışmaq mümkündürsə, Kürdüstanda bunların hətta işartısı da yoxdur. Tayfa hakimiyyətinin hökm sürdüyü bir muxtariyyatın müstəqil dövlətə çevrilməsi kürdlərə ciddi problemlər vəd edir. Bütün bu məqamları gözəl bilən böyük dövlətlər Kürdüstanın müstəqilliyini müdafiə edə bilməzlər.

Kürdüstanın müstəqillik davasından yalnız Türkiyə, İran və İraqa təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilərlər. Bu isə daha çox kürdlərin maraqlarına zərər vuracaq.
скачать dle 10.5фильмы бесплатно




Bölməyə aid digər xəbərlər
31-07-2019, 14:06 Xəqani CƏFƏRLİ - İnqilabın baş verəcəyi tarix - Onu əvvəlcədən təyin etmək mümkündürmü?
8-07-2019, 10:46 Xəqani CƏFƏRLİ - Televiziyaların qəbirqazanı - YouTube
26-06-2019, 16:31 Xəqani CƏFƏRLİ - Oliqarxlara qarşı qiyam
12-06-2019, 16:59 Xəqani CƏFƏRLİ - Avtoritar rejimlər üçün geri sayım başlayıb - Politoloq yazır
13-05-2019, 10:21 Xəqani CƏFƏRLİ - Türkiyənin son şansı - X. Cəfərli yazır
7-05-2019, 00:05 Xəqani CƏFƏRLİ - Avrointeqrasiyanın mənfi və müsbət tərəfləri hansılardır?
24-04-2019, 10:15 Xəqani CƏFƏRLİ - Azərbaycan əqli məhsul istehsalı dövrünə hazırdırmı?
14-04-2019, 23:13 Xəqani CƏFƏRLİ - Azərbaycan gənci ali təhsili harada almalıdır?
8-04-2019, 11:30 Xəqani CƏFƏRLİ - Qubad İbadoğlunun tövsiyələrinə sözardı
4-04-2019, 13:34 Xəqani CƏFƏRLİ - Nazarbayevdən sonra növbə kimindir?
17-03-2019, 10:43 Xəqani CƏFƏRLİ - Putin rejimi ilə yeni savaş
10-03-2019, 01:07 Xəqani CƏFƏRLİ - Postsovet adamı və İlon Mask
25-02-2019, 16:12 Xəqani CƏFƏRLİ - 1989-cu ildəki siyasi mənzərənin təkrarı
14-02-2019, 11:04 Xəqani CƏFƏRLİ - Venesuela dərsləri - X. Cəfərli yazır
26-01-2019, 19:17 Xəqani CƏFƏRLİ - Ərdoğanın rişxəndə səbəb olan qərarı
20-08-2018, 13:04 Xəqani CƏFƏRLİ - Ərdoğanın yanlışı
12-02-2018, 22:44 Xəqani CƏFƏRLİ - Estoniya nümunəsi
3-02-2018, 20:35 Xəqani CƏFƏRLİ - “Kreml hesabatı” - Başlanğıc, yoxsa...
28-01-2018, 22:34 Xəqani CƏFƏRLİ - Ərdoğanın Suriya imtahanı
20-01-2018, 00:08 Xəqani CƏFƏRLİ - Moldova zorən müttəfiqlikdən xilas olur
6-01-2018, 15:15 Xəqani CƏFƏRLİ - Prosesin Rusiya, Qafqaz və Yaxın Şərq təhlükəsi
26-12-2017, 10:02 Xəqani CƏFƏRLİ - 2018 - siyasi təlatümlər ili, yoxsa...
11-12-2017, 16:11 Xəqani CƏFƏRLİ - Yeni ilin ilk ayı – Dekabr
4-12-2017, 10:50 Xəqani CƏFƏRLİ - Ermənistanın növbəti hiyləsi
25-11-2017, 14:08 Xəqani CƏFƏRLİ - Devrilmək növbəsi çatmış diktatorlar
20-11-2017, 10:40 Xəqani CƏFƏRLİ - Qaragünlü Zimbabve ağ günə çıxacaqmı?
21-10-2017, 12:47 Xəqani CƏFƏRLİ - Prezidentin qardaşını həbs edən xanım
11-10-2017, 15:45 Xəqani CƏFƏRLİ - “Rusiyanın vicdanı” öldü
5-10-2017, 13:34 Xəqani CƏFƏRLİ - Separatçılığın yeni dalğası
13-03-2017, 11:50 Xəqani CƏFƏRLİ - Neft zənginlərinin qara günləri
4-03-2017, 17:44 Xəqani CƏFƏRLİ - Dəlisov prezident
25-02-2017, 15:53 Xəqani CƏFƏRLİ - Lukaşenko Putin mifini dağıdır
19-02-2017, 14:55 Xəqani CƏFƏRLİ - Trampın ilk itkisi
8-02-2017, 18:36 Xəqani CƏFƏRLİ - Qloballaşmadakı fasilə
30-01-2017, 16:06 Xəqani CƏFƏRLİ - Trampa qarşı ilk qiyam
23-01-2017, 15:46 Xəqani CƏFƏRLİ - Təh­lü­kə­li Tramp döv­rü
17-01-2017, 17:30 Xəqani CƏFƏRLİ - Ərdoğanın savaşı
9-01-2017, 11:57 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiyanı Tramp da xilas edə bilməyəcək
30-12-2016, 16:31 Xəqani CƏFƏRLİ - İllərə bərabər ay
26-12-2016, 15:30 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiyaya dekabr zərbəsi
6-12-2016, 16:29 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiyanın yeni istəyi
30-11-2016, 12:29 Xəqani CƏFƏRLİ - Yeni savaş
21-11-2016, 14:01 Xəqani CƏFƏRLİ - Trampın zədəli qələbəsi
25-10-2016, 17:33 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiyanın Hələb cinayətləri
18-10-2016, 15:03 Xəqani CƏFƏRLİ - Prezidentlərin müqayisəsi
9-10-2016, 17:57 Xəqani CƏFƏRLİ - Sorosun ittihamı
27-09-2016, 17:48 Xəqani CƏFƏRLİ - Şübhəli qələbə
20-09-2016, 22:52 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiya güzəştə gedib?
28-08-2016, 23:04 Xəqani CƏFƏRLİ - Baş nazirin yanlış öncəgörməsi
8-08-2016, 00:29 Xəqani CƏFƏRLİ - Rusiyanın taleyi Suriyada həll olunur

{sape_links}{sape_article}