Cavidlə sürgündə olan adam

Xəbər lenti

21:22 / 26-02-2026

İsrail Livanın yaşayış məntəqəsinə zərbələr endirib

20:34 / 26-02-2026

Ramazanın 9-cu günü: dua, imsak və iftar vaxtı

19:26 / 26-02-2026

İran uranın zənginləşdirilməsini dayandıra bilər

19:06 / 26-02-2026

Leyla Əliyeva Vətən müharibəsi qazisini ziyarət edib - Fotolar

18:03 / 26-02-2026

İqtisadi Şuranın iclası keçirilib

17:45 / 26-02-2026

Rusiya almaz bazarlarından birini itirir

16:53 / 26-02-2026

İlham Əliyev Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışında iştirak edib - (Yenilənib-3)

16:53 / 26-02-2026

Efiopiyanın baş naziri Azərbaycanda səfərdədir

16:47 / 26-02-2026

İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana zəng edib

16:43 / 26-02-2026

Epşteyn qalmaqalı: Dünya İqtisadi Forumunun rəhbəri istefa verib

16:25 / 26-02-2026

Xalq artistinin həyat yoldaşı vəfat edib

16:24 / 26-02-2026

Deputat seçicilərini aldadır

16:10 / 26-02-2026

Milli Məclis beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanlayıb

16:01 / 26-02-2026

Çin tank sayına görə lider ölkədir

15:48 / 26-02-2026

AFFA iki klubu cəzalandırıb

15:02 / 26-02-2026

Peskov: Danışıqlarda nüvə ritorikası gözardı edilə bilməz

14:41 / 26-02-2026

Sabiq deputatı cərimələyiblər

14:06 / 26-02-2026

Zelenski: 420 dron və 39 raketin hücumuna məruz qalmışıq

13:56 / 26-02-2026

Rusiya üçün raket və nüvə hücumlarını zərərsizləşdirmək asanlaşır

13:27 / 26-02-2026

Saleh Məmmədovun fəaliyyətini araşdırırlar

13:07 / 26-02-2026

Cenevrədə ABŞ-İran danışıqları başlayıb

13:01 / 26-02-2026

Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib

12:50 / 26-02-2026

Dünya üçün qorxunc proqnozlar veriblər

12:34 / 26-02-2026

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

12:26 / 26-02-2026

Orban Zelenskiyə qəzəbli şikayət məktubu yazıb

12:22 / 26-02-2026

Cəbrayıl sakini iş yoldaşları tərəfindən bıçaqlanıb

12:17 / 26-02-2026

Fuad Həsənov 51 kq narkotiklə saxlanılıb

12:13 / 26-02-2026

Pezeşkian: İran nüvə silahlarına qarşıdır

12:05 / 26-02-2026

Onun milli jurnalistikada yeri görünür - Foto

11:59 / 26-02-2026

Britaniya ukraynalılara sığınacaq vermək istəmir

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

15:02 / 24-02-2026

Urusun adamı - Etibar Cəbrayıloğlu yazır

15:52 / 23-02-2026

Dövlət Agentliyinin sədri vəzifədən azad edilib

15:45 / 23-02-2026

Polkovnikə maraqlı məktub - Fotolar

13:28 / 24-02-2026

Keçmiş rektorun milyonluq mülkləri müsadirə olunub - Siyahı

23:30 / 23-02-2026

Rusiya ABŞ-a İranla bağlı çağırış edib

14:24 / 23-02-2026

Ağdərənin 4 kəndinə köç karvanı gedib - (Yenilənib)

11:55 / 23-02-2026

Prezident bu şəxsləri təltif edib - Siyahı

17:02 / 24-02-2026

Məktəb direktoruna təzyiq altında ərizə yazdırıblar - Fotolar

11:43 / 23-02-2026

Hərbi xidmətə çağırış başlayır

15:59 / 24-02-2026

İcra hakimiyyətinin 43 əməkdaşı vəzifədən azad edilib

21:11 / 23-02-2026

Ramazanın 6-cı günü: dua, imsak və iftar vaxtı

23:40 / 24-02-2026

DTX Gültəkin Hacıbəylinin evində axtarış aparıb - (Yenilənib)

Cavidlə sürgündə olan adam - Firuz Mustafa yazır
Tarix: 08-06-2020 10:53 | Bölmə: Firuz MUSTAFA

Şirift ölçüsü:

Bakıdan Yerevana gedən qatardakı ümumi vaqonda yerimi müəyyən edib əl çantamı və yağmurluğumu yuxarıdakı qatlama ağac “polkanın” üstünə atdım. İçəri alaqaranlıq idi. Bir az dincəlib vaqonun dəhlizinə çıxdım. Adam az idi. Bələdçi qadın girişdə dayanıb dəmir tutacağa söykənmişdi.

Açıq pəncərənin ağzında, ensiz dəhlizdəki kiçik dəmir oturacaqda əyləşdim. Payız olsa da hava xoş idi. Pəncərədən bayıra boylandım. Təbiətin qızıl fəsli, yəni son baharın təkrarsız rəngləri hətta, dəmiryol vağzalının bomboz beton səkilərində, daha doğrusu səki boyu sıralanmış təkəmseyrək ağacların yarpaqlarında da hiss olunurdu.

Qatar yerindən tərpəndi. Bələdçi qadın vaqonun girişindəki kiçik “hücrəsinə” çəkildi.

Adam az olduğuna görə sakitlik idi. Mən perrona çıxıb siqaret çəkmək istəyirdim. Bu əsnada arıq, uzun, qaraşın sifətini dərin qırışların “şumladığı” bir kişi mənə yaxınlaşıb boğuq səslə dedi:

- Salam. Axşamınız deyir. Oturmaq olar burada?

Kişi əli ilə üzbəüzdəki dəmir oturacağı göstərib cavab gözləmədən əyləşdi. Mən dilucu kişinin salamını aldım.

Əslində vaqonun ensiz dəhlizi boyu səpələnmiş dəmir oturacaqların az qala hamısı boş idi. Amma yaşı yəqin ki, yetmişi çoxdan adlamış bu ahıl adam mənimlə qabaq-qənşər əyləşmək istəyirdi. Yəqin ki, söhbət etməyə adam axtaran birisidir. İstədim ki, ayağa durub siqaret çəkməyə çıxam. Kişi ürəyimi oxuyubmuş kimi dilləndı:

- Siqaret çəkən deyilsiz ki?

Könülsüz halda:

- Çəkirəm, - deyə, cavab verdim.

- Hə, mən də çəkənəm.

Perrona çıxdıq. Siqaret alışdırdıq.

- Müəllim işləyirsiz?

Aşsaqqalın sualına sualla cavab verdim:

- Haradan bidiniz?

Kişi gülümsədi:

- Mən də müəlliməm.

Əl verib təzədən tanış olduq.

Ordan-burdan danışmağa başladıq. Mən gənc mütəxəssis kimi Saatlı rayonunda müəllim işlədiyimi dedim.

Yol yoldaşım tüstünü acgözlüklə sinəsinə çəkirdi. Onun tüstü arxasından bozaran sifətinı doğrayan dərin qırışlar qədim tarix kitablarının səhifələrindən boy verən əzilmiş xəritəyə oxşayırdı. Havada burulan tüstünün çoxu sanki onun sifətindəki bu dərin qırışların dolanbanc “çığırlarında” yoxa çıxırdı.

Yol yoldaşım sən demə 30-cu illərin müəllimi imiş. Kişi həmin illərin tanınmış şəxsiyyətlərini bizim kimi televizorda yox, həyatda görübmüş.

Qocaman müəllimin danışdıqları mənim üçün çox maraqlı idi. Söhbətin şirin yerində o, siqaretinə dərin qullab vurub məndən soruşdu:

- Hüseyn Cavid necə şairdir?

Cavidlə sürgündə olan adam

Bu suala heç bir cavab vermədən bildirdim ki, mən Cavidin “İblis” dramını az qala bütöv əzbərdən bilirəm. Və başladım İblisin son monoloqunu deməyə. Kişi də mənə qoşuldu. Son misraları “xorla” deyib hər ikimiz güldük.

“...Kimdir cümlə xəyanətlərə bais?

İblis, İblis, İblis...”

Təzə siqaret yandırdıq.

Kişi tüstünün arxasından “boylanaraq” boğuq səslə dilləndi:

- Mən Cavidlə birlikdə olmuşam.

Araya sükut çökdü.

Mən onun fikrini qırmaq istəmirdim.

Kişi handan-hana dedi:

- Mən onunla sürgündə bir yerdə olmuşam... Yəni bir yerdə “yatmışıq”.. Sibirdə... İrkutskda. O, gözümün qabağında keçinib. Hər ikimizi eyni “statya” ilə tutmuşdular.

Mən susurdum. Bu maraqlı söhbətin ardını dinləmək istəyirdim.

Kişi dedi:

- Gör bir aradan neçə il keçib? Otuz beş il. Amma sanki hər şey dünən olub...

Biz təzədən vaqona qayıtdıq. Mən Cavid əfəndi ilə bağlı bu qocaman müəllimlə ətraflı söhbət etmək istəyirdim.

Bir azdan bələdçinin qapısı açıldı. Yarımaçıq qapıdan meyxoş tüstü ətri gəlirdi. Hiss olunurdu ki, qadın bayaqdan öz iş kabinəsində siqaret çəkirmiş. Ətrindən bilinirdi ki, onun çəkdiyi siqaret bizimki kimi ucuz deyil.

Kişi ayağa durub dinməz-söyləməz perrona sarı yönəldi. Mən səbrsizliklə onun qayıdacağını gözləyirdim. Amma qocaman müəllim sanki buxarlanıb havaya çəkilmişdi. Mən bələdçi xanımdan bayaqkı adamın yerini soruşdum.

O, əsnəyə-əsnəyə dedi:

- O, bizim vaqonda deyil ki. Yəqin onun yeri qonşudakı “ümumi” vaqondadır... Elə bildim ki, sənin tanışındar, yolüstü söhbət etməyə gəlib...

Mən gecə Saatlı dəmir yol stansiyasında qatardan düşdüm. Sabah dərs günü idi. Ətrafa göz gəzdirdim. Amma “yol yoldaşım” gözə dəymirdi...

Sonralar mən Saatlıda çoxdan işləyən, bu tərəflərin ziyalılarını yaxşı tanıyan müəllim dostum Məmməd Təhməzova (şair Məmməd Elliyə) bu barədə danışanda o, belə dedi:

- Elli, mən həmin adamı tanıyıram. Sabirabadda müəllimdir. Düz deyir, Sibirdə Cavidlə bir lagerdə sürgündə olub. Bir az qəribəliyi olan adamdır.

Mən Sibirdə Cavidlə eyni “maddə” ilə yatan o “qəribə adamı” bir daha görmədim...

Və gör bir aradan neçə neçə il keçib?

Müəllifin bütün yazıları - Firuz MUSTAFA

Bütün yazarlar

Ana səhifəyə dön