13:47 / 30-01-2026
Avropanın ən varlı ölkəsi təhlükəsizliyə görə vergiləri artıracaq
13:35 / 30-01-2026
Tramp Çinə görə Britaniyanı təhdid edir
13:26 / 30-01-2026
Yeni ilin ilk “Ulduz”u çap olunub - Foto
13:22 / 30-01-2026
"Bandotdel”dən əməliyyat: saxlanılanlar var - Foto
13:20 / 30-01-2026
Zelenski Moskvada Putinlə görüşü istisna edib
13:06 / 30-01-2026
ABŞ Yaxın Şərqə əlavə qüvvə göndərir
12:53 / 30-01-2026
Ukrayna ordusunda fərarilərin sayı artır
12:45 / 30-01-2026
Qumar oyunları: 428 internet resursuna giriş məhdudlaşdırılıb
12:42 / 30-01-2026
Ceyhun Bayramov BƏƏ-nin XİN başçısı ilə telefonda danışıb
12:36 / 30-01-2026
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
12:29 / 30-01-2026
Xankəndi, Xocalı və Ağdərəyə növbəti köç karvanları gedib
12:20 / 30-01-2026
Nazirliyin əməkdaşı 18 kq qızılla tutulub
12:09 / 30-01-2026
ABŞ müdafiə naziri NATO-nun əsas görüşündə iştirakdan imtina edib
11:42 / 30-01-2026
Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?
11:34 / 30-01-2026
Azərbaycan UEFA reytinqində irəliləyib
11:21 / 30-01-2026
Sahibə Qafarovaya ağır itki üz verib
11:01 / 30-01-2026
Tanınmış iş adamı həbs olunub - Səbəb
10:57 / 30-01-2026
Ağ ev münaqişəni sona çatdırmağa tələsir
10:47 / 30-01-2026
Bakıda binanın birinci mərtəbəsində blok çöküb
10:37 / 30-01-2026
Bayden Ağ evdən cəmi iki hədiyyəsini aparıb
10:23 / 30-01-2026
Agentlik sədrinin müavini vəzifədən azad edilib
10:22 / 30-01-2026
İndoneziyada Semeru vulkanı püskürüb
10:13 / 30-01-2026
Tramp sülhün əldə olunacağına əmindir
10:12 / 30-01-2026
Abşeronun prokuroru vəzifəsindən azad olunub
10:05 / 30-01-2026
Vəzifəli şəxslər saxlanılıb - Foto
09:55 / 30-01-2026
Rusiya BMT-dən nəyi xahiş edir?
09:46 / 30-01-2026
Ərdoğan: Türk dünyası XXI əsrə öz izini qoyacaq
07:31 / 30-01-2026
Kvant kompüterində "zaman kristalı" yaradılıb
13:37 / 28-01-2026
Bakının dörd qəsəbəsinə metro xətti çəkiləcək
16:16 / 26-01-2026
Keçmiş səfir: ...İrana hücum məsələsi ciddidir - Müsahibə
17:31 / 29-01-2026
Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?
16:54 / 27-01-2026
Prezident iki nazir müavini təyin edib - Fotolar
11:08 / 27-01-2026
İran mühasirəyə alınır, tezliklə zərbə endirə bilərlər
13:38 / 28-01-2026
Cəbrayıla növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)
17:21 / 26-01-2026
Nazir müavinlərinin sayı artırılıb
15:06 / 27-01-2026
Buraxılış imtahanında yeni model tətbiq ediləcək
11:59 / 26-01-2026
Vensin Bakı və İrəvana gəlməkdə məqsədi nədir?
14:09 / 28-01-2026
Çinin 48 hərbi nəqliyyat təyyarəsi İrana silah daşıyır
13:48 / 29-01-2026
Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)
14:42 / 26-01-2026
Xocalıya növbəti köç karvanları gedib - (Yenilənib) - Fotolar
Təhsil eksperti: “Diaqnostik qiymətləndirmə müəllimlərin peşə nüfuzuna böyük zərbə vurdu” - Müsahibə
Tarix: 07-02-2018 19:13 | Bölmə: Müsahibə / Slayd
Elşən Qafarov deyir ki, Təhsil Nazirliyi nəinki attestasiyanı, hətta müəllimlərin və direktorların işə qəbulu müsabiqəsini də şəffaf keçirmək iqtidarında deyil
Son illər ölkənin təhsil sistemində yanlış kadr siyasəti, korrupsiya halları və digər problemlər özünü daha qabarıq göstərir. İstər orta təhsil, istərsə də ali təhsil sahəsində bəzən ciddi narazılıqlar da yaranır.
Karyera Tədris və Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru, təhsil üzrə ekspert Elşən Qafarov “Reytinq”ə müsahibəsində təhsil sahəsindəki ciddi problemlərə toxunub:
- Təhsilimizin ümumtəhsil pilləsinin durumunun - məktəbəqədər təhsil pilləsini çıxmaq şərti ilə - bərbad vəziyyətdə olduğunu indi ölkədə qəbul etməyən çox az adam ola bilər. İlk olaraq qeyd edim ki, əksər məktəblərimizdə təhsil mühiti yoxdur. Bu, təhsilimizin timsalında millətimizin, gələcəyimizin faciəsidir,- desək yanılmarıq.
Təhsil müəssisəsində təhsil mühitinin olmaması fikrini əlavə izah etməyə ehtiyac yoxdur. Bunun bütün günahlarını təhsil müəssisələrində və ya Təhsil Nazirliyində axtarmaq düzgün olmazdı. Təhsil müəssisələrində təhsil mühitinin aradan qalxmasının bir çox səbəbləri var, hər bir səbəb özlüyündə bir müzakirə mövzusudur.
- Qeyd etdiyiniz səbəblərin bir neçəsini sadalaya bilərsiniz?
- Birincisi, ümumtəhsil müəssisələrində işləyən 150 min müəllimin əksəriyyətinin qeyri-peşəkar olması. Bu səbəbdən illərdir, hamı müəllimləri günahlandırır. Əslində, ölkədə olan ali məktəblərin böyük əksəriyyətinin pedaqoji sahədə kadr hazırlaması, pedaqoji sahədə olan filiallar və orta ixtisaslı təhsil müəssisələrində hazırlanan kadrların, eləcə də o kadrları hazırlayanların özlərinin qeyri-peşəkar və ya müasir tələblərə cavab verməyən metodologiyaya malik olması və s.
Bu siyahını uzatmaq da olar. Eyni zamanda, əlavə təhsil sahəsinin formal xarakter daşıması, əmək haqqının aşağı olması və digər səbəbləri də əlavə etmək mümkündür.
İkincisi, təhsili idarə edən yerli, regional və mərkəzi idarəetmə orqanları əməkdaşlarının, təhsil idarəedicilərinin səriştəsizliyi, qeyri-peşəkarlığı, səlahiyyətlərindən sui-istifadə hallarının geniş yayılması, şəxsi fikir və ambissiyaların qanunvericiliyin tələblərindən üstün olması, idarəetmədə sistemsizliyin və pərakəndəliyin hökm sürməsi, rayon icra hakimiyyətlərinin bir çox hallarda kəskin müdaxiləsi...
“Müstəqil Testalogiya Mərkəzi yaradılmalıdır”
Təbii ki, bu fikirlərimi tam olaraq hamıya aid etmək olmaz. İstər məktəb direktorları, direktor müavinləri, istərsə də rayon təhsil şöbələrinin əməkdaşları arasında öz işini və təhsili kifayət qədər yaxşı bilən, ömrünü bu sahəyə xidmətə həsr edən kadrlarımız həmişə olub, indi də var. Çox təəssüf ki, son illərdə peşəkar təhsil idarəediciləri kütləvi şəkildə təhsildən uzaqlaşdırıldı və guya testdə yüksək bal toplayanlar məktəblərdə rəhbər vəzifələrə təyin olundular. Sonra məlum oldu ki, onlar heç yüksək bal da toplamayıblar.
- Bir məqama da diqqətinizi çəkmək istərdim. Dövlət İmtahan Mərkəzi Təhsil Nazirliyi ilə 20 ildən artıqdır ki, soyuq müharibə vəziyyətindədir. Sizcə, bü mübarizə nəyi göstərir?
- Bu, çox ciddi amildir və mən məqalələrimin birində bu məsələyə ətraflı toxunmuşdum. Bu gün ümumtəhsil məktəblərində tam orta təhsil səviyyəsi sırf bu səbəbdən iflic vəziyyətdədir. Belə ki, hər bir şagirdin (eləcə də onların valideyinlərinin) arzusu ali məktəbə daxil olmaqdır. Təsəvvür edin, ümumtəhsil məktəblərində şagirdlər dövlət standartlarına uyğun hazırlanmış bir proqram və dərsliklərlə təhsil alır, ali məktəblərə isə başqa bir proqram və dərsliklə hazırlaşmalı olurlar. Repititorluq o səviyyəyə çatıb ki, artıq şagird əlavə hazırlığa getmədən ali təhsil haqqında düşünə bilmir. Ortaya haqlı sual çıxır: əgər əlavə hazırlıqlar varsa, məktəb nə üçündür?
Məqsəd ali təhsil almaq olduğu üçün təbii ki, əlavə hazırlıqlara daha çox üstünlük verilir. Nəticədə 10-11-ci siniflərdə davamiyyət məsələsində neqativ hallar yaranır. Təklif edirəm ki, bu problemi aradan qaldırmaq üçün müstəqil Testalogiya Mərkəzi yaradılmalı və Dövlət İmtahan Mərkəzi yalnız imtahanları keçirən mərkəz rolunu oynamalıdır.
“Aidiyyəti olmayan şəxslərin kütləvi şəkildə işə cəlb olunması təhsildə xaos yaradıb”
Bundan əlavə, pedaqoji kadrların hazırlanması, müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsi, eləcə də müəllimlərin attestasiyası, pedaqoji kadrların, idarəedicilərin əlavə təhsilə cəlb edilməsi ilə bağlı oturuşmuş real vəziyyəti, yerli mühiti nəzərə alan və mütərəqqi beynəlxalq təcrübədən istifadə olunan mexanizmlər yaradılmalıdır.
Təhsil Nazirliyi və ona tabe olan qurumlarda struktur dəyişilikliyi aparılmalıdır. Ali, orta ixtisas təhsili müəssisələrini, Elmlər Akademiyasını özündə birləşdirən Təhsil Nazirliyi və məktəbəqədər, ümumtəhsil, məktəbdənkənar, ilk peşə təhsili pillələrini birləşdirərək Maarif Nazirliyi yaradılmalıdır.
- Sözünüzdən belə çıxır ki, təhsilin idarə edilməsi təhsil işçilərinə tapşırılmalıdır…
- Bəli. Son 5 ildə təhsilə aidiyyəti olmayan şəxslərin kütləvi şəkildə bu sahədə işə cəlb olunması təhsildə xaos yaradıb. Bu ağır zərbələrin mənfi nəticələri, bir sözlə, yaralar sağalmalı, həmin şəxslər təhsildən uzaqlaşdırılmalıdır. Sadaladığımız səbəblər aradan qaldırılmalı, ümumtəhsil məktəblərində təhsil mühiti bərpa olunmalıdır. Yalnız bundan sonra təhsildə hansısa islahatdan, uğurlardan danışmaq olar.
- Elşən müəllim, ali təhsillə bağlı narahat olduğunuz məqamlar nədir?
- Dediyim kimi, Təhsil Nazirliyində struktur dəyişikliyi labüddur. Dövlət universiteti məfhumu possovet məkanında qalmaqdadır. Beynəlxalq təcrübədə universitetlər daha çox müstəqil idarə edilir. Ölkəmizdə də bu proses başlayıb, çox ləng də olsa, gedir. Artıq bir neçə universitetə publik hüquqi şəxs status verilib.
“Bəzi ali təhsil müəssisələrimiz kommersiya müəssisələrini xatırladır”
Ali təhsil pilləsində təhsil alanlar əsasən nəzəri biliklərə sahiblənirlər. Bu da onların kadr kimi formalaşmalarına əngəl yaradır. Milli Aviasiya Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti, Bakı Mühəndislik Universiteti, Lənkəran Dövlət Universiteti kimi ali məktəblərimiz də var ki, burada yaradılmış maddi-texniki baza tələbələrin həm nəzəri, həm də praktik biliklərə malik bir kadr kimi məzun olmaları ilə nəticələnir. Bu, sevindirici haldır. Çox təəssüf ki, bunu pedaqoji sahədə kadr hazırlığı ilə bağlı deyə bilmirik. Bəzi ali təhsil müəssisələrimiz elm, təhsil ocaqlarından daha çox kommersiya müəssisələrini xatırladır ki, bu da üzücüdür.
“Pedaqoji kadrların hazırlanma hüququ yalnız ADPU-ya məxsus olmalıdır”
Ölkəmizin sosial-iqtisadi inkişafı fonunda ödənişli əsaslarla təhsilin ildən-ilə artması dediklərimə əyani sübutdur. Ərazicə kiçik bir ölkə olan Azərbaycanda hələ də 90-cı illərdən qalma ali məktəb filialları fəaliyyət göstərir.
Fikrimcə, pedaqoji sahədə ali təhsilli kadrların hazırlanma hüququ yalnız ADPU-ya məxsus olmalıdır. Digər ali təhsil müəssisələrinin nəznində kolleclərin və ilk peşə təhsili müəssisələrinin fəaliyyətinə şərait yaradılmalı, dövlət həmin ali təhsil müəssisələrini buna təşviq etməlidir. Eyni zamanda pedaqoji sahədə orta ixtisas müəssisələrinin (kolleclərin) fəaliyyətinə son qoyulmalıdır.
- Ən acınacaqlısı həm də odur ki, bu gün müəllim, təhsil işçisi cəmiyyətdə əvvəlki hörmətlə qarşılanmır. Sanki bu peşə gözdən düşüb. Bunun səbəbini nə ilə əlaqələndirirsiniz?
- Müəllim peşəsi digər peşələrdən fərqlənir. Cəmiyyətin bütün təbəqələrinin təhsil, xüsusiylə ümumtəhsil pilləsi ilə bu və ya digər dərəcədə əlaqəsi var. Müəllimin nüfuzu cəmiyyətin təhsilə olan münasibəti ilə ölçülür. Təhsildə baş verən bütün neqativ halların, problem və çatışmazlıqların səbəblərini, insanların müəllimdə axtarması təhsilimiz və cəmiyyətimiz üçün utancvericidir.
Müstəqilliyimizin 27-ci ilindəyik. Çox təəssüf ki, hələ də təhsil sistemini qura bilməmişik. Baxmayaraq ki, ölkə prezidenti cənab İlham Əliyevin və özünün ictimai fəaliyyətinin böyük hissəsini təhsilə həsr etmiş Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın təhsil infrastrukturunun yenidən, ən müasir tələblərə cavab verən şəkildə qurulması üçün xüsusiylə son 15 ildə göstərdikləri zəhmət və xidmətlər göz önündədir.
Qeyd edim ki, son 3 ildə diaqnostik qiymətləndirmə adı altında müəllimlərin peşə nüfuzuna böyük zərbə vuruldu. Görünən odur ki, artıq yaşından və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər bir vətəndaş ölkənin təhsil sahəsində ciddi islahatlara ehtiyac duyur, müəllim adını, nüfuzunu dəyərləndirə bilən kadrların təyinatının labüdlüyünü dərk edir.
“2018-ci ildə attestasiyanın keçirilməsi inandırıcı görünmür”
Azərbaycan Respublikasının təhsil sistemi yaranmalıdır. Prezident İlham Əliyevin 24 oktyabr 2013-cü il tarixində imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”ndan irəli gələn vəzifələr təhsil sisteminin yaranması üçün proqram xarakterli hüquqi akt sayıla bilər. Təhsil sistemimizi qura bilsək, təhsilimiz inkişaf edəcək, müəllimin nüfuzu yenə yüksək olacaq.
- Bəs müəllimlərin attestasiyadan keçirilməsi barədə nə deyə bilərsiniz?
- Təhsil işçilərinin attestasiyasını keçirmədən təhsilimizi düşdüyü anlaşılmaz vəziyyətdən qurtarmaq mümkün deyil. 2014-2017-ci illəri əhatə edən diaqnostik qiymətləndirmənin nəticələrindən düzgün istifadə edilməməsi, nəticədə 150 minlik müəllim ordusunun incik salınması onu deməyə əsas verir ki, 2018-ci ildə attestasiyanın keçirilməsi inandırıcı görünmür. Əgər attestasiya keçirilərsə, bu, ən yaxşı halda 2019-cu ildə baş tuta bilər. Baş verənlər təsdiq etdi ki, Təhsil Nazirliyi nəinki attestasiyanı, hətta müəllimlərin və direktorların işə qəbulu müsabiqəsini də şəffaf keçirmək iqtidarında deyil. Bu prosesin Dövlət İmtahan Mərkəzinə tapşırılması daha doğru olardı.
- Sizcə, hansı format daha uğurlu ola bilər?
- Təhsil sahəsində son illərdə baş verənlər attestasiyanı qaçılmaz edir. Əmək Məcəlləsinin 65-ci maddəsində işçilərin attestasiyasının işəgötürənin müvafiq əmri ilə yaradılmış komissiya tərəfindən həyata keçirilməsi tövsiyyə edilirsə, Təhsil Nazirliyinin Əsasnaməsinin 8.36-cı bəndində təhsilverənlərin attestasiyası Təhsil Nazirliyinin vəzifəsi kimi göstərilir. Əmək Məcəlləsinin həmin maddəsinə “təhsil işçiləri istisna olmaqla”,- əlavə edilməlidir. Eyni zamanda 2014-2017-ci illərdə keçirilmiş diaqnostik qiymətləndirmənin nəticələri analiz edilməli, 30 faizdən aşağı bal toplayan müəllimlərin faizi bəlli olmalıdır.
Attestasiya 2018-ci ilin fevralında elan olunarsa, bunu, 2019-cu ilin mart-iyun aylarında reallaşdırmaq mümkündür.
Attestasiyanı bu istiqamətlər və mərhələlər üzrə keçirmək lazım gələcək:
Müəllimlərin pedaqoji və psixoloji bilikləri, müəllimlərin yeni təlim texnologiyaları, İKT haqqında bilikləri, müəllimlərin fənn bilikləri, məntiq və dünyagörüş, müəllimlərin yazı vərdişləri, müəllimin pedaqoji fəaliyyətinin təhlili və s. ola bilər.
Bundan əlavə, müəllimin pedaqoji fəaliyyətinin təhlili məktəbdə və rayon təhsil şöbələri tərəfindən həyat keçirilir. Müəllimin dərs dediyi siniflərdə təhsilalanların attestasiyasının nəticələri, müəllimin dərs dediyi siniflərdə təhsil şöbələri tərəfindən, ildə 2 dəfədən az olmayaraq, seçmə üsulu ilə keçirilən manitorinqlərin nəticələri, məktəb direktorunun yerli həmkarlar komitəsi ilə birlikdə hazırladığı müəllimin pedaqoji xasiyyətnaməsi əsas götürülməlidir. Eyni zamanda, müəllimin Təhsil Nazirliyinin xətti ilə keçirilən müxtəlif yerli və beynəlxalq seminar və təlimlərdə, müsabiqələrdə iştirakı, müəllimin dövri KİV-də təhsil ilə bağlı araşdırma məqalələrinin olması, elmi naliyyətləri, fəxri adları, şagirdlərinin yerli və beynəlxalq olimpiadalarda, müsabiqələrdə iştirakı, naliyyətləri, dərslik və ya metodik vəsait müəllifi olması, İKT naliyyətlərindən praktik istifadə bacarığı əsas götürülməlidir.
Zaur ƏHMƏD
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 07-02-2018 19:13 | Bölmə: Müsahibə / Slayd
Elşən Qafarov deyir ki, Təhsil Nazirliyi nəinki attestasiyanı, hətta müəllimlərin və direktorların işə qəbulu müsabiqəsini də şəffaf keçirmək iqtidarında deyil
Son illər ölkənin təhsil sistemində yanlış kadr siyasəti, korrupsiya halları və digər problemlər özünü daha qabarıq göstərir. İstər orta təhsil, istərsə də ali təhsil sahəsində bəzən ciddi narazılıqlar da yaranır.
Karyera Tədris və Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru, təhsil üzrə ekspert Elşən Qafarov “Reytinq”ə müsahibəsində təhsil sahəsindəki ciddi problemlərə toxunub:
- Təhsilimizin ümumtəhsil pilləsinin durumunun - məktəbəqədər təhsil pilləsini çıxmaq şərti ilə - bərbad vəziyyətdə olduğunu indi ölkədə qəbul etməyən çox az adam ola bilər. İlk olaraq qeyd edim ki, əksər məktəblərimizdə təhsil mühiti yoxdur. Bu, təhsilimizin timsalında millətimizin, gələcəyimizin faciəsidir,- desək yanılmarıq.
Təhsil müəssisəsində təhsil mühitinin olmaması fikrini əlavə izah etməyə ehtiyac yoxdur. Bunun bütün günahlarını təhsil müəssisələrində və ya Təhsil Nazirliyində axtarmaq düzgün olmazdı. Təhsil müəssisələrində təhsil mühitinin aradan qalxmasının bir çox səbəbləri var, hər bir səbəb özlüyündə bir müzakirə mövzusudur.
- Qeyd etdiyiniz səbəblərin bir neçəsini sadalaya bilərsiniz?
- Birincisi, ümumtəhsil müəssisələrində işləyən 150 min müəllimin əksəriyyətinin qeyri-peşəkar olması. Bu səbəbdən illərdir, hamı müəllimləri günahlandırır. Əslində, ölkədə olan ali məktəblərin böyük əksəriyyətinin pedaqoji sahədə kadr hazırlaması, pedaqoji sahədə olan filiallar və orta ixtisaslı təhsil müəssisələrində hazırlanan kadrların, eləcə də o kadrları hazırlayanların özlərinin qeyri-peşəkar və ya müasir tələblərə cavab verməyən metodologiyaya malik olması və s.
Bu siyahını uzatmaq da olar. Eyni zamanda, əlavə təhsil sahəsinin formal xarakter daşıması, əmək haqqının aşağı olması və digər səbəbləri də əlavə etmək mümkündür.
İkincisi, təhsili idarə edən yerli, regional və mərkəzi idarəetmə orqanları əməkdaşlarının, təhsil idarəedicilərinin səriştəsizliyi, qeyri-peşəkarlığı, səlahiyyətlərindən sui-istifadə hallarının geniş yayılması, şəxsi fikir və ambissiyaların qanunvericiliyin tələblərindən üstün olması, idarəetmədə sistemsizliyin və pərakəndəliyin hökm sürməsi, rayon icra hakimiyyətlərinin bir çox hallarda kəskin müdaxiləsi...
“Müstəqil Testalogiya Mərkəzi yaradılmalıdır”
Təbii ki, bu fikirlərimi tam olaraq hamıya aid etmək olmaz. İstər məktəb direktorları, direktor müavinləri, istərsə də rayon təhsil şöbələrinin əməkdaşları arasında öz işini və təhsili kifayət qədər yaxşı bilən, ömrünü bu sahəyə xidmətə həsr edən kadrlarımız həmişə olub, indi də var. Çox təəssüf ki, son illərdə peşəkar təhsil idarəediciləri kütləvi şəkildə təhsildən uzaqlaşdırıldı və guya testdə yüksək bal toplayanlar məktəblərdə rəhbər vəzifələrə təyin olundular. Sonra məlum oldu ki, onlar heç yüksək bal da toplamayıblar.
- Bir məqama da diqqətinizi çəkmək istərdim. Dövlət İmtahan Mərkəzi Təhsil Nazirliyi ilə 20 ildən artıqdır ki, soyuq müharibə vəziyyətindədir. Sizcə, bü mübarizə nəyi göstərir?
- Bu, çox ciddi amildir və mən məqalələrimin birində bu məsələyə ətraflı toxunmuşdum. Bu gün ümumtəhsil məktəblərində tam orta təhsil səviyyəsi sırf bu səbəbdən iflic vəziyyətdədir. Belə ki, hər bir şagirdin (eləcə də onların valideyinlərinin) arzusu ali məktəbə daxil olmaqdır. Təsəvvür edin, ümumtəhsil məktəblərində şagirdlər dövlət standartlarına uyğun hazırlanmış bir proqram və dərsliklərlə təhsil alır, ali məktəblərə isə başqa bir proqram və dərsliklə hazırlaşmalı olurlar. Repititorluq o səviyyəyə çatıb ki, artıq şagird əlavə hazırlığa getmədən ali təhsil haqqında düşünə bilmir. Ortaya haqlı sual çıxır: əgər əlavə hazırlıqlar varsa, məktəb nə üçündür?
Məqsəd ali təhsil almaq olduğu üçün təbii ki, əlavə hazırlıqlara daha çox üstünlük verilir. Nəticədə 10-11-ci siniflərdə davamiyyət məsələsində neqativ hallar yaranır. Təklif edirəm ki, bu problemi aradan qaldırmaq üçün müstəqil Testalogiya Mərkəzi yaradılmalı və Dövlət İmtahan Mərkəzi yalnız imtahanları keçirən mərkəz rolunu oynamalıdır.
“Aidiyyəti olmayan şəxslərin kütləvi şəkildə işə cəlb olunması təhsildə xaos yaradıb”
Bundan əlavə, pedaqoji kadrların hazırlanması, müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsi, eləcə də müəllimlərin attestasiyası, pedaqoji kadrların, idarəedicilərin əlavə təhsilə cəlb edilməsi ilə bağlı oturuşmuş real vəziyyəti, yerli mühiti nəzərə alan və mütərəqqi beynəlxalq təcrübədən istifadə olunan mexanizmlər yaradılmalıdır.
Təhsil Nazirliyi və ona tabe olan qurumlarda struktur dəyişilikliyi aparılmalıdır. Ali, orta ixtisas təhsili müəssisələrini, Elmlər Akademiyasını özündə birləşdirən Təhsil Nazirliyi və məktəbəqədər, ümumtəhsil, məktəbdənkənar, ilk peşə təhsili pillələrini birləşdirərək Maarif Nazirliyi yaradılmalıdır.
- Sözünüzdən belə çıxır ki, təhsilin idarə edilməsi təhsil işçilərinə tapşırılmalıdır…
- Bəli. Son 5 ildə təhsilə aidiyyəti olmayan şəxslərin kütləvi şəkildə bu sahədə işə cəlb olunması təhsildə xaos yaradıb. Bu ağır zərbələrin mənfi nəticələri, bir sözlə, yaralar sağalmalı, həmin şəxslər təhsildən uzaqlaşdırılmalıdır. Sadaladığımız səbəblər aradan qaldırılmalı, ümumtəhsil məktəblərində təhsil mühiti bərpa olunmalıdır. Yalnız bundan sonra təhsildə hansısa islahatdan, uğurlardan danışmaq olar.
- Elşən müəllim, ali təhsillə bağlı narahat olduğunuz məqamlar nədir?
- Dediyim kimi, Təhsil Nazirliyində struktur dəyişikliyi labüddur. Dövlət universiteti məfhumu possovet məkanında qalmaqdadır. Beynəlxalq təcrübədə universitetlər daha çox müstəqil idarə edilir. Ölkəmizdə də bu proses başlayıb, çox ləng də olsa, gedir. Artıq bir neçə universitetə publik hüquqi şəxs status verilib.
“Bəzi ali təhsil müəssisələrimiz kommersiya müəssisələrini xatırladır”
Ali təhsil pilləsində təhsil alanlar əsasən nəzəri biliklərə sahiblənirlər. Bu da onların kadr kimi formalaşmalarına əngəl yaradır. Milli Aviasiya Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti, Bakı Mühəndislik Universiteti, Lənkəran Dövlət Universiteti kimi ali məktəblərimiz də var ki, burada yaradılmış maddi-texniki baza tələbələrin həm nəzəri, həm də praktik biliklərə malik bir kadr kimi məzun olmaları ilə nəticələnir. Bu, sevindirici haldır. Çox təəssüf ki, bunu pedaqoji sahədə kadr hazırlığı ilə bağlı deyə bilmirik. Bəzi ali təhsil müəssisələrimiz elm, təhsil ocaqlarından daha çox kommersiya müəssisələrini xatırladır ki, bu da üzücüdür.
“Pedaqoji kadrların hazırlanma hüququ yalnız ADPU-ya məxsus olmalıdır”
Ölkəmizin sosial-iqtisadi inkişafı fonunda ödənişli əsaslarla təhsilin ildən-ilə artması dediklərimə əyani sübutdur. Ərazicə kiçik bir ölkə olan Azərbaycanda hələ də 90-cı illərdən qalma ali məktəb filialları fəaliyyət göstərir.
Fikrimcə, pedaqoji sahədə ali təhsilli kadrların hazırlanma hüququ yalnız ADPU-ya məxsus olmalıdır. Digər ali təhsil müəssisələrinin nəznində kolleclərin və ilk peşə təhsili müəssisələrinin fəaliyyətinə şərait yaradılmalı, dövlət həmin ali təhsil müəssisələrini buna təşviq etməlidir. Eyni zamanda pedaqoji sahədə orta ixtisas müəssisələrinin (kolleclərin) fəaliyyətinə son qoyulmalıdır.
- Ən acınacaqlısı həm də odur ki, bu gün müəllim, təhsil işçisi cəmiyyətdə əvvəlki hörmətlə qarşılanmır. Sanki bu peşə gözdən düşüb. Bunun səbəbini nə ilə əlaqələndirirsiniz?
- Müəllim peşəsi digər peşələrdən fərqlənir. Cəmiyyətin bütün təbəqələrinin təhsil, xüsusiylə ümumtəhsil pilləsi ilə bu və ya digər dərəcədə əlaqəsi var. Müəllimin nüfuzu cəmiyyətin təhsilə olan münasibəti ilə ölçülür. Təhsildə baş verən bütün neqativ halların, problem və çatışmazlıqların səbəblərini, insanların müəllimdə axtarması təhsilimiz və cəmiyyətimiz üçün utancvericidir.
Müstəqilliyimizin 27-ci ilindəyik. Çox təəssüf ki, hələ də təhsil sistemini qura bilməmişik. Baxmayaraq ki, ölkə prezidenti cənab İlham Əliyevin və özünün ictimai fəaliyyətinin böyük hissəsini təhsilə həsr etmiş Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın təhsil infrastrukturunun yenidən, ən müasir tələblərə cavab verən şəkildə qurulması üçün xüsusiylə son 15 ildə göstərdikləri zəhmət və xidmətlər göz önündədir.
Qeyd edim ki, son 3 ildə diaqnostik qiymətləndirmə adı altında müəllimlərin peşə nüfuzuna böyük zərbə vuruldu. Görünən odur ki, artıq yaşından və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər bir vətəndaş ölkənin təhsil sahəsində ciddi islahatlara ehtiyac duyur, müəllim adını, nüfuzunu dəyərləndirə bilən kadrların təyinatının labüdlüyünü dərk edir.
“2018-ci ildə attestasiyanın keçirilməsi inandırıcı görünmür”
Azərbaycan Respublikasının təhsil sistemi yaranmalıdır. Prezident İlham Əliyevin 24 oktyabr 2013-cü il tarixində imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”ndan irəli gələn vəzifələr təhsil sisteminin yaranması üçün proqram xarakterli hüquqi akt sayıla bilər. Təhsil sistemimizi qura bilsək, təhsilimiz inkişaf edəcək, müəllimin nüfuzu yenə yüksək olacaq.
- Bəs müəllimlərin attestasiyadan keçirilməsi barədə nə deyə bilərsiniz?
- Təhsil işçilərinin attestasiyasını keçirmədən təhsilimizi düşdüyü anlaşılmaz vəziyyətdən qurtarmaq mümkün deyil. 2014-2017-ci illəri əhatə edən diaqnostik qiymətləndirmənin nəticələrindən düzgün istifadə edilməməsi, nəticədə 150 minlik müəllim ordusunun incik salınması onu deməyə əsas verir ki, 2018-ci ildə attestasiyanın keçirilməsi inandırıcı görünmür. Əgər attestasiya keçirilərsə, bu, ən yaxşı halda 2019-cu ildə baş tuta bilər. Baş verənlər təsdiq etdi ki, Təhsil Nazirliyi nəinki attestasiyanı, hətta müəllimlərin və direktorların işə qəbulu müsabiqəsini də şəffaf keçirmək iqtidarında deyil. Bu prosesin Dövlət İmtahan Mərkəzinə tapşırılması daha doğru olardı.
- Sizcə, hansı format daha uğurlu ola bilər?
- Təhsil sahəsində son illərdə baş verənlər attestasiyanı qaçılmaz edir. Əmək Məcəlləsinin 65-ci maddəsində işçilərin attestasiyasının işəgötürənin müvafiq əmri ilə yaradılmış komissiya tərəfindən həyata keçirilməsi tövsiyyə edilirsə, Təhsil Nazirliyinin Əsasnaməsinin 8.36-cı bəndində təhsilverənlərin attestasiyası Təhsil Nazirliyinin vəzifəsi kimi göstərilir. Əmək Məcəlləsinin həmin maddəsinə “təhsil işçiləri istisna olmaqla”,- əlavə edilməlidir. Eyni zamanda 2014-2017-ci illərdə keçirilmiş diaqnostik qiymətləndirmənin nəticələri analiz edilməli, 30 faizdən aşağı bal toplayan müəllimlərin faizi bəlli olmalıdır.
Attestasiya 2018-ci ilin fevralında elan olunarsa, bunu, 2019-cu ilin mart-iyun aylarında reallaşdırmaq mümkündür.
Attestasiyanı bu istiqamətlər və mərhələlər üzrə keçirmək lazım gələcək:
Müəllimlərin pedaqoji və psixoloji bilikləri, müəllimlərin yeni təlim texnologiyaları, İKT haqqında bilikləri, müəllimlərin fənn bilikləri, məntiq və dünyagörüş, müəllimlərin yazı vərdişləri, müəllimin pedaqoji fəaliyyətinin təhlili və s. ola bilər.
Bundan əlavə, müəllimin pedaqoji fəaliyyətinin təhlili məktəbdə və rayon təhsil şöbələri tərəfindən həyat keçirilir. Müəllimin dərs dediyi siniflərdə təhsilalanların attestasiyasının nəticələri, müəllimin dərs dediyi siniflərdə təhsil şöbələri tərəfindən, ildə 2 dəfədən az olmayaraq, seçmə üsulu ilə keçirilən manitorinqlərin nəticələri, məktəb direktorunun yerli həmkarlar komitəsi ilə birlikdə hazırladığı müəllimin pedaqoji xasiyyətnaməsi əsas götürülməlidir. Eyni zamanda, müəllimin Təhsil Nazirliyinin xətti ilə keçirilən müxtəlif yerli və beynəlxalq seminar və təlimlərdə, müsabiqələrdə iştirakı, müəllimin dövri KİV-də təhsil ilə bağlı araşdırma məqalələrinin olması, elmi naliyyətləri, fəxri adları, şagirdlərinin yerli və beynəlxalq olimpiadalarda, müsabiqələrdə iştirakı, naliyyətləri, dərslik və ya metodik vəsait müəllifi olması, İKT naliyyətlərindən praktik istifadə bacarığı əsas götürülməlidir.
Zaur ƏHMƏD
Bölməyə aid digər xəbərlər
26-01-2026, 16:16
Keçmiş səfir: ...İrana hücum məsələsi ciddidir - Müsahibə
21-01-2026, 17:35
Qurban Qurbanov: Rəqiblər artıq bizi daha ciddi qəbul edirlər - Müsahibə
15-01-2026, 16:21
Cəlaloğlu: Hadisələr bir qədər də inkişaf etsə, İranın parçalanması gündəmə gələcək - Müsahibə
16-12-2025, 17:49
Abdulla: Yeni “Klinik A” teatrında tamaşa yox, seans olacaq - Müsahibə
29-10-2025, 14:34
Baş rejissor: Hazırladığımız 12 tamaşanı “Axır Zaman”la yekunlaşdıracağıq - Müsahibə
6-08-2025, 14:15
Təranə Muradova: “Sevgisiz heç nə yaratmaq mümkün deyil” - Müsahibə
24-07-2025, 17:03
Abdulla: Aktyorları attestasiyadan keçirmək lazımdır - Müsahibə
1-03-2025, 15:45
Deputat: Ukraynanı yalnız ABŞ xalqının Trampa qarşı qalxması xilas edə bilər - Müsahibə
23-01-2025, 19:03
İmran Bədirxanlı: “Özünü tapandan sonra yaşamaq asanlaşır” - Müsahibə
8-01-2025, 10:49
“Kino adamı kimi bir çox şeylər məni qane etmir” - Müsahibə
18-11-2024, 12:28
Turan Manafzadə: “Mədəniyyət diplomatiyasından yararlanmağı bacarmalıyıq” - Müsahibə
17-08-2024, 15:25
“Böyük güclər sülhdə maraqlı görünmürlər” - Müsahibə
12-08-2024, 11:00
Emin Əfəndiyev: “Yeni ssenarilər, layihələr barədə düşünürəm” - Müsahibə
22-07-2024, 09:58
Gənc xanəndə: “Məcnun kimi səhnəyə çıxmaq ən böyük arzularımdan biri olub” - Müsahibə
8-07-2024, 10:43
Aktrisa: “Mən ürək adamıyam...” - Müsahibə
14-06-2024, 15:06
Nazir: “Sertifikatlaşdırmada iştirak edən hər beş müəllimdən biri kəsilir” - Müsahibə
6-04-2024, 21:12
Qulu Ağsəs: “Tənqidi indi çox tənqid edirlər” - Müsahibə
2-04-2024, 20:28
“Hava hücumu ssenarisi mümkündür” - Müsahibə
19-02-2024, 16:33
Aktyor: “Əvvəldən bilsəydim o filmə çəkilməzdim...” - Müsahibə
16-02-2024, 12:55
Bəstəkar: “Zamanın ritmini tutmaq çətinləşib” - Müsahibə
28-01-2024, 15:36
Qüdrət Həsənquliyev: “Azərbaycan yenidən qurulmalıdır” - Müsahibə
9-12-2023, 20:57
Hərbi ekspert: “Krım körpüsü dağıdılmalıdır” - Müsahibə
14-11-2023, 19:08
Xalq artisti: “Teatrın ən ağrılı məsələlərindən biri də yaş senzi ilə bağlıdır” - Müsahibə
4-11-2023, 09:41
İlham Əziz: “Hər yazıçının öz əlifbası olmalıdır” - Müsahibə
27-10-2023, 15:19
Zahid Oruc: “Zəfər dövləti, Zəfər təşkilatı, Zəfər təhsil modeli yaradılmalıdır” - Müsahibə
27-10-2023, 11:01
Əlizadə Nuri: “Şairlik-sözlə inqilab etməkdir” - Müsahibə
23-10-2023, 18:22
General Sırski: “Düşmən ciddi itkilər verir, lakin onlar...” - Müsahibə
23-10-2023, 10:26
Aktrisa: “Özümü olmalı olduğum yerdə hiss edirəm” - Müsahibə
19-09-2023, 13:48
Hərbi analitik: “Rusiya Moskvanı lazımi şəkildə qoruya bilmirsə, deməli...” - Müsahibə
5-09-2023, 18:40
General: “Rusiya elitası Putini devirməyə hazırdır” - Müsahibə
23-08-2023, 18:14
Beynəlxalq ekspert: “Ruslar Ukrayna ilə uzunmüddətli hərbi qarşıdurmaya ümid edirlər” - Müsahibə
16-08-2023, 12:08
Kənan Məmmədov: “Kino günündə göstərməyə yeni film olmadı” - Müsahibə
10-08-2023, 15:00
Rıjenko: “Rusiyanın Qara dəniz donanmasını məhv etmək üçün yüzlərlə drona ehtiyac var” - Müsahibə
30-05-2023, 16:48
Kinorejissor: “Bəzilərini kinonun taleyi yox, kinostudiyanın ərazisi maraqlandırır”
16-05-2023, 16:48
Şeytelman: “Priqojin Rusiyada yeganə şəxsdir ki, dövlət çevrilişlərini uğurla həyata keçirə bilir”
13-05-2023, 09:34
Qüdrət Həsənquliyev: “Davamlı sülh üçün danışıqları Türkiyə və Rusiya ilə aparmalıyıq” - Müsahibə
3-03-2023, 16:55
Keçmiş deputat: “Rus imperiyasının dağılması qaçılmazdır” - Müsahibə
9-02-2023, 12:36
Deputat: “Ciddi əks-zərbə vurulmalıdır” - Müsahibə
7-01-2023, 15:55
Sərdar Cəlaloğlu: “Rusiya Qarabağı ələ keçirməyə çalışır” - Müsahibə
Bu gün, 11:01
Tanınmış iş adamı həbs olunub - Səbəb
Bu gün, 10:05
Vəzifəli şəxslər saxlanılıb - Foto
Dünən, 17:31
Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?
Dünən, 15:27
Bəylər Eyyubovun qardaşı oğlu həbsdən buraxılmayıb
Dünən, 11:03
Şaraa Əsədi geri almaq istəyir
28-01-2026, 22:26
Kreml Zelenskini Moskvaya dəvət edib
28-01-2026, 16:17
Genişmiqyaslı münaqişə təhlükəsi artır - Foto
28-01-2026, 15:37
Magistratura üzrə sınaq imtahanının nəticələri elan olunub
28-01-2026, 14:09
Çinin 48 hərbi nəqliyyat təyyarəsi İrana silah daşıyır
28-01-2026, 13:37
Bakının dörd qəsəbəsinə metro xətti çəkiləcək
28-01-2026, 12:19
Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanəti verməyin əsas şərti müəyyən edilib
27-01-2026, 14:56
Professor: Müharibə başlasa, İrandakı rejimin süqutu qaçılmaz olacaq
27-01-2026, 11:08
İran mühasirəyə alınır, tezliklə zərbə endirə bilərlər
27-01-2026, 09:44
Ən güclü ordular... - Siyahı
26-01-2026, 23:13
Rusiya Cənubi Qafqaza təsirini itirir
26-01-2026, 17:41
Cəlaloğlu: İran dünya güclərinin hədəfində qalacaq
26-01-2026, 16:16
Keçmiş səfir: ...İrana hücum məsələsi ciddidir - Müsahibə
26-01-2026, 11:59
Vensin Bakı və İrəvana gəlməkdə məqsədi nədir?
26-01-2026, 08:37
Yaddaş pozğunluğuna səbəb olan amil tapılıb
24-01-2026, 16:25
Bakıda yüksək vəzifəli şəxsi intim videoları ilə şantaj ediblər
23-01-2026, 12:05
ABŞ Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının sıralarını tərk edib
23-01-2026, 11:44
Avropa ölkələrində iğtişaşlar başlayıb, yaralananlar var
23-01-2026, 10:58
TRIPP: imkanlar və əsas risklər
23-01-2026, 09:28
Professor: Moskva Bakı və İrəvanın sülh prosesinə mane ola bilməyəcək
22-01-2026, 15:05
Sülh Şurasına üzvlük Azərbaycanın imkanlarını genişləndirir
22-01-2026, 13:19
Davos görüşləri: Azərbaycan dünyaya yenidən təqdim olunur
22-01-2026, 11:54
2026-cı il: Ermənistanda nələr ola bilər?
22-01-2026, 09:14
Professor: İranda etirazların “Allaha qarşı çıxış” kimi təqdim olunması təhlükəlidir
21-01-2026, 15:56
Mollazadə: Putin Qorbaçovun yolu ilə gedir
21-01-2026, 11:08
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında buzlar tam əriyib?
21-01-2026, 10:50
Ali Məhkəmə estetik əməliyyatlarla bağlı vahid qərar verib
21-01-2026, 10:32
İlham Əliyev "Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı" ilə bağlı nümayəndə heyətini qəbul edib - Fotolar
21-01-2026, 09:56
Azərbaycan Trampın Sülh Şurasına dəvətini qəbul edib
21-01-2026, 08:58
Tramp: İranı Yer üzündən silə bilərəm!
20-01-2026, 19:45
Bilal Ərdoğan Gəncədə “İmamzadə” ziyarətgahını ziyarət edib - Fotolar
20-01-2026, 16:16
Prezident Davosda "Euronews" televiziyasına müsahibə verib - (Yenilənib) - Fotolar
20-01-2026, 11:29
Bölgələrə güclü qar yağıb
20-01-2026, 09:54
ABŞ kreditorlarla münaqişəyə başlayır
“Qarabağ”ın baş məşqçisi deyir ki, "Ayntraxt"la qarşılaşmada baxımlı oyun nümayiş etdirməyə çalışacaqlar
ADP sədri deyir ki, hələlik İranda baş verən proseslərin inkişafı xarici güclərin, xüsusilə ABŞ-ın mövqeyindən, həmçinin Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə milli maraqlarını nə dərəcədə ön plana çəkməsindən asılı olacaq
Rejissor və aktyor deyir ki, yeni fəaliyyətə başlayan teatrda tamaşaçını pasiyent əvəz edəcək
Mikayıl Mikayılov deyir ki, festivalda nümayiş olunan tamaşa Azərbaycanla Meksika arasında teatr əlaqələrinin başlanğıcı sayıla bilər
